Слика на македонскиот сликар Никола Мартиноски (1903–1973), насловена „Шахистите“, беше продадена за 44.000 евра на аукција во францускиот град Тулуз. Постигнатата цена е речиси десет пати повисока од првичната процена, која се движела меѓу 4.000 и 6.000 евра.
Делото, изработено во техника масло на платно, беше понудено под реден број 34 на аукцијата организирана од француската аукциска куќа „Camille Chabroux Maison de ventes aux enchères“. Процената ја направила париската куќа „Cabinet Chanoit“, но конечниот резултат покажал дека интересот за сликата значително ја надминал очекуваната вредност.
Аукцијата се одржала минатата среда, со почеток во 15 часот, а наддавањето можело да се следи во живо преку францускиот портал Drouot. Настанот привлече внимание и кај македонските љубители на уметноста, особено поради значењето на Мартиноски за македонската ликовна сцена.
Слика создадена во Париз во 1928 година
Мартиноски ја насликал „Шахистите“ во 1928 година, за време на неговиот двегодишен престој во Париз. Делото го отсликува влијанието на тогашната европска авангарда, особено на кубизмот, но истовремено го носи и личниот, експресивен ракопис на македонскиот уметник.
Композицијата се издвојува по динамиката на фигурите и впечатокот дека шахистите се дел од жив и жесток разговор. Нивните изрази и движења му даваат на делото посебна енергија, поради што сликата се смета за значаен пример за творештвото на Мартиноски од парискиот период.
Според оцената објавена на страницата Artlexicon, станува збор за едно од највпечатливите дела што сликарот ги создал за време на престојот во француската престолнина. Сликата ја спојува авангардната атмосфера на Париз од крајот на дваесеттите години со специфичниот израз на Мартиноски.
Делото било подарок за француски пријател
Според информациите објавени на Artlexicon, Мартиноски му ја подарил сликата на свој француски пријател, по што таа останала во јужна Франција. Пред неколку години, сопственикот наводно стапил во контакт со македонски галеристи и музеи, најверојатно со намера да ја продаде.
Сепак, не дошло до продажба, а трагата на сликата повторно се изгубила сè до нејзиното појавување на аукцијата во Тулуз.
Авторот на објавата наведува дека бил скептичен кога станувало збор за дела на познати македонски сликари што се појавуваат на странскиот пазар, поради присуството на фалсификати во регионот. Во овој случај, сепак, неговата процена била поинаква.
За да ја провери автентичноста на „Шахистите“, тој се консултирал со двајца познавачи на творештвото на Мартиноски. Според неговите тврдења, тие немале сомнеж дека станува збор за оригинално дело, кое им било познато и од претходно.
Куповната цена може да достигне 60.000 евра
Иако највисоката понуда изнесувала 44.000 евра, конечниот трошок за купувачот е повисок поради провизијата на аукциската куќа. Според објавените податоци, провизијата изнесува 24 проценти, што ја зголемува цената на околу 54.560 евра, односно приближно 55.000 евра.
Дополнителен трошок ќе бидат транспортот и реставрацијата. Според описот во објавата, сликата е во незадоволителна состојба, со пукнатини во бојата, мали дупчиња и оштетувања на одделни места. Поради тоа, се проценува дека ќе биде потребна професионална реставрација, која би чинела најмалку 1.000 евра.
Кога ќе се додадат и другите трошоци, вкупната вредност на купувањето би можела да достигне околу 60.000 евра.
„Шахистите“ ќе бидат достапни за истражување
Според Artlexicon, купувачот е сопственик на позната галерија за уметност од поранешниот југословенски простор, со седиште во Белград. На аукцијата во Тулуз наводно присуствувал лично или преку свој претставник.
Особено значајна е најавата дека сликата ќе им биде достапна на историчарите на уметност за подетална анализа. Тоа би овозможило дополнително истражување на нејзиното потекло, состојбата и значењето во творештвото на Мартиноски.
Продажбата отвора и пошироко прашање за судбината на вредните дела од македонската уметност што се наоѓаат во приватни колекции надвор од земјата. Иако засега не се познати сите детали за наддавањето, ниту идентитетот на останатите понудувачи, високата цена покажува дека делата на македонските уметници можат да предизвикаат сериозен интерес на меѓународниот пазар.
Засега останува непознато кои биле другите заинтересирани купувачи што ја подигнале цената до 44.000 евра. Она што е познато, според објавените информации, е дека „Шахистите“ повторно добиваат можност да бидат предмет на стручна анализа и да ја потврдат својата важност во историјата на македонското сликарство.
