Дали е ова во ред, дали на детето ќе му недостасуваат родителите и дали гризењето на совеста е неизбежно? Или подобро е да ги спакувате децата и со нив да ги посетите европските, па дури и егзотичните туристички дестинации?
Од постарите генерации може да се слушне дека порано било вообичаено родителите да го приспособат својот животен стил на своите деца, но денес, тие сакаат да се вклопат во нивниот ритам и навики, дури и кога се бебиња. Кој е во право и, што е многу поважно, кое е најдоброто решение за детето – знаат детските психолози, па затоа разговараме со Николина Милосављевиќ, психотерапевт и практичар на терапија со игри.
Не сум сигурна дека постојат статистички податоци кои можат да докажат дека порано родителите го креирале својот животен стил во однос на потребите на детето, а дека денес е поинаку. И порано, исто како и сега, имаше родители кои одеа на патувања со бебе. Сепак, одредени глобални истражувања (World Values Survey) покажуваат дека има промени во вредностите на луѓето денес, во споредба со 1990 година. Во побогатите земји постои тренд независноста/слободата да се толкува како вредност (помеѓу другите), па родителите ги воспитуваат своите деца во согласност со оваа вредност.
Ова го објаснувам со фактот што родителите во воспитниот стил сега сè повеќе ги насочуваат децата да бидат понаметливи, да ги разбираат своите граници и да знаат како да ги постават, како и да ги знаат своите права. Тоа говори и во прилог на фактот дека родителите можат да се чувствуваат послободни и да бидат поотворени за нови искуства и патувања, на кои често ги водат децата – токму за да им дадат чувство на слобода и да ги запознаат другите култури.
Со оглед на тоа што нашата земја не припаѓа на земјите со блескава финансиска состојба, можно е оваа „замена“ на вредностите да причека, и затоа сме уште повеќе ориентирани кон традиционалните вредности, каде што фокусот на семејното заедништво е многу поважно од индивидуалноста/ слободата, ни вели нашата соговорничка.
Многу парови се обидуваат да најдат баланс помеѓу желбата да се посветат што повеќе на детето и потребата да имаат време за себе, да патуваат некаде во двојка. Дали сето тоа може да се постигне?
Ако родителите имаат поддршка од бабите и дедовците или можат да си дозволат дадилки, секако тоа е можно во повеќето ситуации. Се препорачува родителите, иако стекнале нова улога во животот, да продолжат да бидат партнери, а партнерскиот однос може да се одржува само кога постои емотивна поврзаност. Важно е младите родители да поминуваат време сами, без деца.
Кога детето станува свесно дали мама и тато се таму или не?
Стравот на бебето да биде одвоен од примарниот предмет на грижа (најчесто мајката во нашето поднебје) се појавува во осмиот месец од животот. Дури и тогаш, одвојувањето на детето од мајката (дури и на само пет минути) може да го доживее заканувачки и да покаже бурна реакција.
Кога родителите можат да бидат одвоени од своето дете два или три дена без детето да биде тажно?
Под услов детето да е развојно исправно и да не дојде до трауматизација во текот на неговиот развој, се препорачува родителите да бидат одвоени од детето неколку дена дури по тригодишна возраст. Се смета дека овој процес на одвојување завршува до тригодишна возраст, па затоа не се препорачува пред тоа да се разделат детето и родителите на подолго.
Секако, дури и дете над три години може да реагира со тага, но важно е прво да се „извежба“ разделбата, со тоа што прво ќе трае неколку часа, за детето да научи дека мама и тато се враќаат и дека не го оставиле.
Дали може тоа да се направи без грижа на совест?
Генерално, чувството на вина, дури и кога родителот ќе погреши, не е корисно, бидејќи е сосема нормално да се греши во текот на воспитувањето. Но важно е да се обидете, секогаш кога е можно, да ги исправите грешките и да го „вратите“ односот со детето. Чувството на вина се јавува поради нашата силна желба да бидеме совршени и никогаш да не грешиме, но тоа едноставно не е реално и не е можно. Секој родител понекогаш греши и тоа е нормално.
Одвојувањето од детето не мора да биде многу стресно за детето, но ако родителот е под притисок и се чувствува виновен, тоа е повеќе стресно за детето отколку самото разделување.
Поврзани објави
Има и родители кои често ги носат своите мали деца на туристички патувања. Дали тоа има смисла?
Доколку се следат физичките и емоционалните потреби на детето и максимално се одржуваат ритамот и структурата на денот, тогаш тоа може да има смисла.
Дали малите деца сакаат „познат простор“ или промената им е возбудлива?
Зависи од дете до дете, а родителите треба да бидат тука за да го разберат темпераментот на детето. Некои деца сакаат промената да им биде објавена однапред, за полесно да се приспособат, додека други немаат проблем да се приспособат каде и да се. Децата, како и возрасните, имаат реакции на промените кои можат да се манифестираат преку раздразливост, почести емоционални испади или кавги или застој на столицата … Повторно, во зависност од темпераментот, некои деца го преболуваат побрзо, некои побавно, а некои се опуштаат дури кога ќе се вратат дома.
Ако детето остане кај баба и дедо, дали има смисла да се организираат видеоповици неколку пати на ден?
Ако детето си игра убаво, насмеано е и расположено и без присуство на родителите, нема потреба.
Се случува родителите да мислат дека на детето многу му недостигаат, но излегува дека одлично се забавувало со баба му и дедо му, особено ако таму биле и неговите браќа или сестри од тетка или вујко?
Кај родителите ова чувство се создава затоа што и самите имаат проблем со разделбата, тешко им е. Затоа, тоа не е проблем на детето, туку на родителот.
Може ли детето како малку постаро, на пример три-четири години, без проблем да прифати дека мама и тато одат некаде на неколку дена?
На крајот на краиштата, понекогаш тоа е неопходно заради работа. Во повеќето случаи, тоа не е проблем, доколку детето остане во познато опкружување и со личност која знае на соодветен начин да го „замени“ родителот. Меѓутоа, ако детето е поплашливо и тешко му е да се одвои од родителите или ако претрпело некаква траума, може да реагира побурно на разделбата и да не може да ја прифати. Затоа родителите треба да ги разберат потребите на детето, неговиот темперамент и соодветно да одлучат за одвојување од детето.
ЗА ПОДОБРА ИДНИНА НА ДЕТЕТО?
Кога зборуваме за фокусирање на потребите на детето, не сум сигурна дека генерално општествата (вклучувајќи ги и родителите) се целосно фокусирани на потребите на детето на вистински начин. На пример, големите светски организации како УНИЦЕФ, СЗО, комисијата Лансет почнаа да го мерат глобалниот индекс на поттикнување на развојот и иднината на децата (Child flourishing index – CFI) и нивниот заклучок е дека во 2023 година ниту една земја не исполнила 100% од условите за подобар развој и иднина на децата. Всушност, во многу земји правата на детето и условите за нормален развој на повеќето деца воопшто не се приоритетни.
Разговарала: Бранкица Трескавица
Фото: Pexels / Juan Pablo Serrano
