Table of Contents
Ведрана Рудан починала од рак на жолчните канали – многу ретко и подмолно заболување
Ведрана Рудан, познатата хрватска писателка, почина денес на 77-годишна возраст по борба со рак на жолчните канали, која траеше од 2024 година. За својата борба таа отворено пишуваше – автентично и во свој препознатлив стил, без компромиси и без разубавување на реалноста.
И кога се соочи со тешката дијагноза, Ведрана Рудан остана доследна на себе. Без патетика, криење и лажна надеж, јавно зборуваше за својата болест, стравовите и секојдневието со кое се соочуваат луѓето кои живеат со рак.
„Смртта е нешто со кое не можеме да се справиме, но животот можеме да го живееме до крај. И понатаму ќе пишувам, бидејќи пишувањето е мојот начин да се борам“, говореше Ведрана Рудан.
Во текот на борбата со болеста, таа била и првата пациентка во светот кај која, за лекување на компликациите настанати како последица од терапијата на туморот, била применета метода на хипербарична оксигенотерапија (HBOT).
Што е рак на жолчните канали?
Ракот на жолчните канали, познат и како холангиокарцином, е редок, но сериозен вид карцином. Се развива во каналите кои ја пренесуваат жолчката – течност која му помага на организмот во варењето на мастите – од црниот дроб и жолчното ќесе до тенкото црево.
Станува збор за подмолна болест која често не предизвикува јасни симптоми во раните фази, поради што во голем број случаи се открива дури кога болеста веќе е напредната.
Раното откривање е особено важно бидејќи туморот може да расте незабележливо, а кога ќе се појават симптомите, можностите за лекување може да бидат ограничени.
Со напредокот на дијагностичките методи, хирургијата и целните терапии, резултатите од лекувањето се подобруваат, но свесноста за болеста и навремената медицинска грижа остануваат од особена важност.
Кои се видовите рак на жолчните канали?
Лекарите го класифицираат ракот на жолчните канали според местото каде што започнува во системот на жолчните патишта.
- Интрахепатичен холангиокарцином: започнува во малите жолчни канали кои се наоѓаат во црниот дроб.
- Перихиларен холангиокарцином (хиларен карцином или Клацкинов тумор): се појавува на местото каде што десниот и левиот жолчен канал излегуваат од црниот дроб.
- Дистален холангиокарцином: се развива во делот од жолчниот канал кој се наоѓа поблиску до тенкото црево.
Секој од овие типови има различен тек, а пристапот кон лекувањето зависи од местото на кое се наоѓа туморот.
Поврзани објави
Кои се причините за ракот на жолчните канали?
Точната причина за појавата на овој вид рак не е секогаш позната. Најчесто се развива кога мутациите во ДНК на клетките на жолчните канали предизвикуваат нивно неконтролирано размножување.
Некои познати или потенцијални фактори кои можат да бидат поврзани со појавата на болеста се:
- Хронично воспаление на жолчните канали
- Камења во жолчните канали или жолчни камења
- Примарен склерозирачки холангитис (PSC) – ретка болест која предизвикува долготрајно воспаление и создавање лузни на жолчните канали
- Одредени инфекции на црниот дроб, особено оние предизвикани од паразити кои се почести во одредени делови на Азија, каде што се поврзуваат со контаминирана вода или консумирање сирова риба
- Кај дел од пациентите може да постои и генетска предиспозиција, односно одредени генетски промени или состојби кои се присутни во семејството.
Кои се факторите на ризик?
Одредени здравствени состојби, начинот на живот и изложеноста на одредени фактори може да го зголемат ризикот од појава на рак на жолчните канали.
- Возраст: Повеќето пациенти се постари од 50 години, па возраста се смета за значаен фактор на ризик.
- Хронични заболувања на црниот дроб: Состојби како цироза и долготрајни инфекции со хепатитис Б или Ц може да го зголемат ризикот.
- Семејна историја: Семејна историја на рак на жолчните канали или одредени генетски состојби може да биде поврзана со поголем ризик.
- Пушење и алкохол: Пушењето и редовното консумирање алкохол можат да го оштетат црниот дроб и да придонесат за зголемување на ризикот.
- Дебелина и дијабетес: Прекумерната телесна тежина и дијабетесот се поврзуваат со поголем ризик од одредени заболувања, вклучително и овој тип карцином.
- Професионална изложеност: Изложеноста на одредени штетни хемикалии, како што е торотрастот – супстанција која во минатото се користела при медицински снимања, но денес веќе не се употребува – може да претставува ризик за луѓето кои биле изложени на неа.
Кои се симптомите на ракот на жолчните канали?
Во раните фази може да нема јасни предупредувачки знаци. Како што болеста напредува, симптомите стануваат поизразени.
Рани знаци
- Пожолтување на кожата и белките на очите (жолтица)
- Чешање на кожата
- Темна урина и светла столица
- Непријатност во стомакот или надуеност
Симптоми во понапредната фаза
- Необјасниво губење на телесната тежина
- Губење на апетитот
- Замор и слабост
- Треска и ноќно потење
- Зголемен црн дроб или жолчно ќесе кое е чувствително при преглед
Бидејќи многу од овие симптоми може да се појават и кај други заболувања на црниот дроб или жолчното ќесе, не треба да се игнорираат. Доколку се појават, особено ако се упорни или се влошуваат, важно е да се побара лекарска проценка.
