Православните верници на 27 септември го одбележуваат Воздвижението на Чесниот Крст, празник со долгогодишни обичаи поврзани со постот, природата и верувањата на народот.
Православните верници денес, 27 септември, го празнуваат есенскиот Крстовден, познат и како Воздвижение на Чесниот Крст. Празникот потсетува на два значајни настани – пронаоѓањето на Чесниот Крст на Голготата и неговото враќање во Ерусалим од Персија.
Крстовден се одбележува двапати во годината – на 18 јануари, како Водокрст, и на 27 септември. Денешниот празник е познат и по строгото почитување на постот. Според старото правило, се јаделе само грозје и леб, со што се оддавала почит на празникот.
Со Крстовден се поврзани и бројни народни обичаи. Во минатото добитокот се премачкувал со катран во форма на крст како заштита од болести. Се верувало и дека токму на овој ден змиите заминуваат во зимски сон.
Посебно место има и босилекот. Тој се берел и се осветувал, а потоа се чувал кај иконата и, според народното верување, се користел за разни исцелувања. Крстовден бил поврзан и со садењето овошки, па се верувало дека дупките за садење треба да се ископаат токму на овој ден.
Старите верувања го користеле Крстовден и како знак за времето што следува. Облачно време се толкувало како најава за снежна зима, додека ведрото небо предвидувало сув мраз. Тивкиот дожд се поврзувал со блага зима, а грмотевиците со плодна година. Се верувало и дека ако ластовичките не заминат до Крстовден, зимата нема да биде особено силна.
А едно од најпознатите верувања е поврзано со ноќта спроти празникот. Според народното предание, на полноќ треба да се погледне кон небото, јасно да се замисли желбата и да се изговори гласно. Се верува дека, ако желбата е „мила на Бога“, може да се исполни.
