Table of Contents
Дознајте од кого детето ја наследува бојата на очите
Бојата на очите кај луѓето е една од највпечатливите физички карактеристики и значително варира меѓу поединци и популации. Нијансите се движат од најчестата кафена, преку зелена и лешник, па сè до сина, сива, дури и многу ретките виолетови тонови. Покрај естетското значење, бојата на очите открива многу за генетиката – сложените процеси на наследување и меѓусебното дејство на повеќе гени.
Како се одредува бојата на очите?
Генетиката на бојата на очите не е едноставен процес „од мама или тато“, туку резултат на сложени полигенски условени интеракции. Најважна улога имаат гените OCA2 и HERC2 на 15-тиот хромозом, и тие одредуваат колку меланин (пигмент) ќе се акумулира во ирисот.
- Високо ниво на меланин – кафени очи (најчести во светот)
- Умерено ниво на меланин – лешник или зелени очи
- Ниско ниво на меланин – сини или сиви очи
Покрај самата количина на меланин, пресудни се и неговата распределба и густина во слоевите на ирисот, што создава суптилни варијации, дури и меѓу луѓето кои на прв поглед имаат иста боја на очи.
Улогата на наследувањата
Поврзани објави
Некогаш се верувало дека наследувањето на бојата на очите е едноставно – кафената е доминантна, сината рецесивна. Меѓутоа, модерната генетика покажала дека тоа не е толку едноставно. Бојата на очите се наследува од двајцата родители преку повеќе гени, па се случува детето да има нијанса што на прв поглед не личи на ниту еден родител, туку потекнува од бабите, дедовците или претходните генерации.
Некои примери:
- И двајцата родители имаат сини очи – детето најчесто ќе има сини очи, но теориски возможно е да се појави и посветла нијанса на сива.
- И двајцата родители имаат кафени очи – најголеми се шансите дека и детето ќе има кафени, но возможни се и зелени или лешник нијанси.
- Едниот родител има сини, а другиот кафени – детето може да има кафени, лешник или сини очи, во зависност од комбинацијата на гените.
- Едниот родител има кафени, а другиот зелени очи – детето може да има кафени, лешник или зелени очи.
- И двајцата имаат зелени очи – детето ќе има зелени, лешник или сини очи.
Овие податоци не се потполни прецизни, бидејќи врз резултатот влијаат повеќе од 16 гени, а не само еден или два. Затоа, предвидувањето на бојата на очите никогаш не е 100% сигурно.
Ретки варијации – хетерохромија
Покрај вообичаените нијанси, кај некои луѓе се појавува хетерохромија – состојба кога очите се со различна боја или кога едното око има повеќе нијанси. Таа настанува поради нерамномерна распределба на меланинот помеѓу ирисите или внатре во едниот ирис. Хетерохромијата може да биде наследна или стекната, како последица на повреда, болест или генетска мутација.
