Минатата година започна реализацијата на најголемиот инфраструктурен проект досега – унапредување и обнова на водоводниот и канализацискиот систем во 80 општини низ државата.
Исто така, во Скопје се гради еден од најзначајните проекти на деценијата во оваа сфера, постројка за третман на отпадни води, а во тек е и процесот на донесување на новиот Закон за воздух, покрај тоа што се обезбедени шест еколошки автобуси. Ова го соопшти министерот за животна средина и просторно планирање, Изет Меџити, на денешната прес-конференција по повод одбележувањето на една година од формирањето на Владата.
Министерот Меџити истакна дека во изминатиот период е развиен институционален пристап кон животната средина, при што таа веќе не се третира како спореден сектор, туку како стратешка област со директно влијание врз здравјето на граѓаните, економскиот напредок и европската интеграција на земјата.
“Во текот на минатата година почна имплементација на најголемиот инфраструктурен проект во овој сектор – подобрување и реновирање на системот за водоснабдување и канализација во 80 општини во земјата, со финансиска поддршка од 50 милиони евра од Европската инвестициска банка. Овој проект претставува долгорочна структурна интервенција со директно влијание врз подобрување на квалитетот на животот и заштита на водните ресурси”, рече Меџити.
Тој потенцираше дека се преземени значајни активности во врска со третманот на отпадните води во урбаните средини. “Во Скопје се гради еден од најголемите и најважните проекти на деценијата во оваа област, станица за пречистување на отпадни води. Во Битола почна изградба на нова станица, додека во Тетово, Штип, Велес, Виница и Кочани во тек се тендерските постапки за изградба или обнова на постојните системи. Паралелно, првпат беше усвоен Планот за чист воздух 2024-2030, документ кој утврдува јасни цели и конкретни мерки за подобрување на квалитетот на воздухот, со финансиска поддршка од 10 милиони евра од ЕУ”, додаде министерот.
Како што најави министерот, во процедура е усвојувањето на новиот Закон за воздух, со цел целосно да се усогласи со европските директиви. Тој рече дека, како дел од истиот стратешки правец, обезбедени се шест еколошки автобуси и заменети се старите и неефикасни системи за греење во Скопје, Битола, Куманово и Тетово, што значително придонесува за намалување на емисиите на загадувачи. Најави дека е во тек постапката за купување на 110 електрични автобуси кои што ќе бидат распоредени на различни урбани средини.
“Системите за мониторинг на квалитетот на воздухот се зајакнати со поддршка од ИПА проектите. Воведени се построги контроли врз индустриските капацитети со интегрирани еколошки дозволи и креирани се локални планови за управување со загадувањето. За да се гарантира транспарентност и институционална ефикасност, зајакнат е Инспекторатот за животна средина и подобрени се механизмите за следење на клучните индикатори”, рече Меџити.
Тој истакна дека важен сегмент претставува изградбата на регионални центри за управување со отпад, со финансиска помош од 55 милиони евра од Европската банка за развој. Овие центри, како што посочи, вклучуваат градење на санитарни депонии, трансфер станици, зелени точки и постројки за компостирање, со што се поставува темел за интегриран, сигурен и одржлив систем.
“Овие интервенции се придружени со развојот на Националната стратегија за управување со отпад 2024-2036 во соработка со ЕУ, како и подготовките за функционална рамка за циркуларна економија, која има за цел намалување на отпадот, поттикнување на повторна употреба на материјали и развој на зелени бизниси”, додаде тој.
Меџити напомена дека заштитата на биодиверзитетот е зајакната со проширување на заштитената територија од 11,5 на 13,9 отсто. “Објавен е Национален парк Шар Планина. Завршија документите за прогласување на Јабланица и беше извршена повторна проценка на паркот Маврово. Процесите се усогласени со европските директиви „Натура 2000“, со двојна цел – заштита на природата и климатска акција. Сите општини добија капитални дотации за еколошки проекти, базирани на објективни критериуми како бројот на жители, инфраструктурни потреби, а не врз основа на тоа која партија ги води со цел да се обезбеди правилна и транспарентна распределба на јавни фондови”, додаде министерот.
Тој потенцираше дека работата е насочена кон усогласување на актите со директивите за квалитетот на воздухот, управувањето со отпадот и индустриските емисии, како и на подготовка на нов Закон за просторно планирање и Закон за индустриски емисии и климатски активности. Како што посочи, во текот на годината засадени се повеќе од шест илјади дрва во урбаните средини, прогласени се нови заштитени подрачја и потпишани се договори со општините за спроведување на проекти во рамки на потпрограмата во вредност од 628 милиони денари.
