Жените во различни животни периоди се соочуваат со здравствени предизвици кои можат да бидат поврзани со хормоналните промени, генетиката, начинот на живот, возраста и репродуктивното здравје. Некои заболувања се јавуваат почесто кај жените отколку кај мажите, а дел од нив можат да имаат и поинакви симптоми, што понекогаш го отежнува навременото препознавање.
Меѓу здравствените состојби на кои жените треба да посветат посебно внимание се кардиоваскуларните заболувања, остеопорозата, болестите на тироидната жлезда, анемијата и одредени видови карцином.
1. Кардиоваскуларни заболувања
Болестите на срцето и крвните садови се една од водечките причини за смртност кај жените. Ризикот се зголемува со возраста, особено по менопаузата, кога се менува хормоналната рамнотежа.
Срцевите проблеми кај жените не секогаш се манифестираат со типична болка во градите. Може да се појават замор, отежнато дишење, мачнина, болка во грбот или вилицата и чувство на притисок во градите.
2. Остеопороза
Остеопорозата е заболување при кое коските ја губат својата густина и стануваат поподложни на скршеници. Почеста е кај жените, особено по менопаузата, поради намалувањето на естрогенот, хормон кој има важна улога во одржувањето на коскената маса.
Болеста често напредува без јасни симптоми, сè додека не се појави скршеница. Соодветната исхрана, физичката активност и контролата на густината на коските се важни за превенција и рано откривање.
3. Нарушувања на тироидната жлезда
Жените почесто од мажите имаат проблеми со работата на тироидната жлезда. Меѓу најчестите состојби се хипотироидизам, односно намалена функција, и хипертироидизам, кога жлездата произведува премногу хормони.
Симптомите може да вклучуваат необјаснето зголемување или намалување на телесната тежина, замор, опаѓање на косата, промени во расположението, нарушен сон и неправилен менструален циклус.
4. Анемија и недостаток на железо
Недостатокот на железо е чест проблем кај жените во репродуктивниот период, особено кај оние кои имаат обилни менструални крвавења. Ризикот е зголемен и за време на бременоста.
Анемијата може да предизвика хроничен замор, слабост, вртоглавица, главоболки, бледило и забрзано чукање на срцето. Дијагнозата се поставува со лабораториски анализи на крвта, а третманот зависи од причината.
5. Рак на дојка
Ракот на дојка е еден од најчестите малигни тумори кај жените. Ризикот се зголемува со возраста, но заболувањето може да се појави и кај помлади жени.
Промени во обликот или големината на дојката, појава на грутка, промени на кожата или брадавицата и необичен исцедок се знаци кои бараат лекарска процена.
Редовните превентивни прегледи и мамографијата според возраста и индивидуалниот ризик се важни за рано откривање.
6. Ендометриоза
Ендометриозата е хронична состојба при која ткиво слично на слузницата на матката расте надвор од неа. Може да предизвика силни менструални болки, болка во карлицата, болни сексуални односи и проблеми со плодноста.
Иако станува збор за релативно честа состојба, кај многу жени поминуваат години пред да биде правилно дијагностицирана.
7. Синдром на полицистични јајници
Синдромот на полицистични јајници (PCOS) е хормонално и метаболичко нарушување кое може да се појави уште во репродуктивната возраст.
Најчести знаци се нередовна менструација, акни, зголемена влакнетост, опаѓање на косата и потешкотии со забременување. Состојбата може да биде поврзана и со инсулинска резистенција и зголемен ризик од дијабетес тип 2.
8. Депресија и анксиозни нарушувања
Жените почесто од мажите се соочуваат со депресија и одредени анксиозни нарушувања. На нивното појавување можат да влијаат биолошки, хормонални, психолошки и социјални фактори.
Долготрајната тага, губењето интерес за секојдневните активности, нарушениот сон, постојаната загриженост и чувството на исцрпеност не треба да се игнорираат.
9. Рак на грлото на матката
Овој вид карцином најчесто е поврзан со долготрајна инфекција со одредени високоризични типови на хуман папилома вирус (ХПВ).
Редовните гинеколошки прегледи, ПАП-тестот и ХПВ-тестирањето, според препораките, овозможуваат откривање на предканцерозни промени. ХПВ-вакцинацијата е уште една важна мерка за превенција.
10. Дијабетес тип 2
Дијабетесот тип 2 ги погодува и мажите и жените, но кај жените одредени состојби, како синдромот на полицистични јајници и гестацискиот дијабетес, можат да го зголемат ризикот од негово подоцнежно појавување.
Зголемената жед, честото мокрење, заморот и необјаснетото губење на тежината се можни симптоми, иако болеста може долго време да се развива без забележливи знаци.
