Цените на становите во светот продолжија да растат и во 2026 година, но темпото на раст значително се разликува од земја до земја. Според најновиот Global House Price Index на Knight Frank, во првиот квартал од 2026 година номиналните цени на станбените недвижности во 55 следени пазари пораснале во просек за 1,4 отсто на годишно ниво.
Тоа е најслабата стапка на раст од третиот квартал на 2024 година, а истовремено претставува забавување во однос на периодот во текот на 2025 година, кога годишниот раст се движел околу 2 отсто. Сепак, и покрај забавувањето, 91 отсто од следените пазари бележеле номинален годишен раст.
Северна Македонија меѓу пазарите со најголем раст
За разлика од глобалниот просек, Северна Македонија се наоѓа меѓу земјите со многу повисок раст на цените.
Според Knight Frank, во првиот квартал од 2026 година цените на станбените недвижности во земјава пораснале за повеќе од 16 отсто на годишно ниво. Со тоа Северна Македонија е во групата европски пазари со најизразено поскапување.
Слично силен раст е забележан и во други европски земји, особено во Централна, Источна и Јужна Европа.
На врвот на глобалната листа во првиот квартал од 2026 година била Турција, со номинален раст од 26,2 отсто, а потоа Унгарија со 21,4 отсто. Северна Македонија, Португалија и Хрватска исто така забележале годишен раст над 16 отсто.
Не секаде становите поскапуваат
Глобалниот просек, сепак, ја прикрива големата разлика меѓу одделните пазари.
Во првиот квартал од 2026 година, најголем номинален пад бил забележан во континентална Кина, каде цените се намалиле за 6,3 отсто на годишно ниво. Следува Канада со пад од 5 отсто, додека намалување било регистрирано и во неколку други пазари.
Ова покажува дека движењето на цените на недвижностите во светот не е единствено. Додека некои пазари и понатаму бележат двоцифрен раст, други се соочуваат со корекција на цените.
А што се случува кога ќе се земе предвид инфлацијата?
Номиналниот раст не ја покажува целата слика.
Кога цените на недвижностите ќе се приспособат за инфлацијата, глобалната слика е значително послаба. Knight Frank пресметува дека реалните цени на станбените недвижности во првиот квартал од 2026 година паднале за 1,7 отсто на годишно ниво.
И податоците на Банката за меѓународни порамнувања (BIS) покажуваат сличен тренд. Во првиот квартал од 2026 година, реалните глобални цени на станбените недвижности се намалиле за 1,2 отсто, додека номиналните цени на глобално ниво пораснале за 1,7 отсто.
Тоа значи дека дел од номиналното поскапување практично се „топи“ под влијание на инфлацијата.
Според BIS, Северна Македонија во првиот квартал од 2026 година имала реален годишен раст на цените на станбените недвижности од 13 отсто.
Тоа ја става земјата меѓу пазарите со најголем реален раст во анализата на BIS, заедно со Португалија и Бугарија.
Ова е важна разлика во однос на глобалниот просек: додека светскиот реален индекс забележува пад, Северна Македонија бележи двоцифрен реален раст.
Гледано на подолг рок, растот е уште поизразен.
BIS наведува дека реалните глобални цени на станбените недвижности се околу 20 отсто над нивото од периодот по глобалната финансиска криза од 2007–2009 година. Во исто време, од почетокот на пандемијата реалните глобални цени пораснале за околу 3 отсто.
Но и тука постојат големи разлики. На пример, Турција, Индија и САД бележат значителен реален раст на долг рок, додека цените во Кина и Италија и понатаму се под нивоата забележани по глобалната финансиска криза.
Што значи ова за купувачите?
На глобалниот пазар во 2026 година не може да се зборува за едно универзално движење на цените. Просечниот раст е релативно умерен, но во дел од европските земји, меѓу кои и Северна Македонија, поскапувањето е значително над светскиот просек.
Високите каматни стапки и ограничената достапност на станови во одредени градови остануваат важни фактори за пазарот. Истовремено, постепеното намалување на каматите во дел од големите економии може да влијае врз побарувачката и идното движење на цените.
Затоа, кога се зборува дека „становите во светот поскапуваат“, важно е да се разликува номиналниот раст од реалниот раст, но и да се гледа конкретната земја или град. Во моментов, глобалниот номинален раст е умерен, додека Северна Македонија се издвојува со значително повисока стапка на поскапување.
