Table of Contents
Забрзаното секојдневие, хроничниот стрес, недоволното движење, неправилната исхрана и занемарувањето на редовните здравствени прегледи постепено го зголемуваат кардиоваскуларниот ризик. Она што особено загрижува е фактот што дел од најважните ризик-фактори – високиот крвен притисок, покачениот холестерол и зголеменото ниво на шеќер во крвта – можат со години да постојат без јасни симптоми.
Токму затоа современата кардиологија сè повеќе го поместува фокусот од лекување на веќе настанатата болест кон навремено препознавање на ризикот, промена на животните навики и долгорочна грижа за кардиоваскуларното здравје. Но превенцијата не значи само уште еден преглед и листа со општи совети од типот „движете се повеќе“ или „хранете се поздраво“. За да има вистински ефект, таа треба да биде индивидуализирана, структурирана и приспособена на реалниот живот на човекот.
Во КАРДИО ПРЕВЕНТ, пациентите, покрај кардиолошкиот преглед, можат да добијат проценка на кардиоваскуларниот ризик и да се вклучат во активни, структурирани програми, во зависност од нивната здравствена состојба, ризик-факторите и личните цели.
За тоа што подразбира современата кардиоваскуларна превенција, кому му е потребна амбулантска кардиоваскуларна рехабилитација, како се воведува структурирана физичка активност, каде се вклопува кардио јогата и зошто психолошката поддршка може да биде важен дел од грижата за пациентот, разговараме со кардиолог од тимот на КАРДИО ПРЕВЕНТ и ПЗУ КАРДИОМЕДИКА СРБИНОВСКИ, д-р Митра Богеска Блажевска.
ПРЕВЕНЦИЈАТА НЕ ПОЧНУВА КОГА ЌЕ СЕ ПОЈАВИ БОЛЕСТА
Што претставува КАРДИО ПРЕВЕНТ и по што се разликува од вообичаениот кардиолошки преглед?
КАРДИО ПРЕВЕНТ е создаден со идеја пациентот да не добие само преглед, дијагноза и список со препораки, туку конкретен и применлив план за подобрување на здравјето. Кардиолошкиот преглед е основата, но одиме чекор понатаму. Ги проценуваме кардиоваскуларниот ризик, физичката способност, исхраната, телесната тежина, психолошката состојба, животните навики и реалните можности на пациентот.
Врз основа на проценката, пациентот може да се вклучи во соодветна програма и да добие стручно водство, структура и континуирано следење.
НЕ ПОСТОИ ЕДЕН ИСТ ПРИСТАП ЗА СИТЕ
Велите дека имате активни програми. Што значи тоа за пациентите?
Тоа значи дека заинтересираните лица можат да се пријават и активно да се вклучат во програма што одговара на нивната здравствена состојба и цел.
Пациентот најпрво се проценува, а потоа се насочува кон најсоодветната програма. Не започнуваат сите од исто ниво и не им е потребен ист пристап.
Токму индивидуализацијата е важен дел од превентивниот пристап – она што е соодветно за еден човек не мора да биде соодветно за друг.
МОЖЕТЕ ДА БИДЕТЕ БЕЗ СИМПТОМИ, А СЕПАК ДА ИМАТЕ РИЗИК
Дали човек мора да има симптоми или дијагностицирано срцево заболување за да се пријави?
Не. Програмите се наменети и за здрави лица што сакаат да го проценат ризикот, да ја подобрат физичката подготвеност и навреме да воспостават здрави навики.
Високиот крвен притисок, покачениот холестерол, инсулинската резистенција и дијабетесот можат да постојат со години без јасни симптоми.
Особено е важна проценката кај лица со семејна оптовареност, зголемена телесна тежина, пушење, физичка неактивност, хроничен стрес, висок крвен притисок, покачен холестерол или шеќер во крвта.
Токму затоа чувството дека „ништо не ми е“ не треба да биде единствениот критериум според кој човек ќе го проценува своето кардиоваскуларно здравје.
ШТО ОПФАЌА ПОЧЕТНАТА ПРОЦЕНКА?
Што опфаќа почетната проценка?
Проценката започнува со детален разговор за здравствената и семејната историја, симптомите, терапијата, начинот на исхрана, физичката активност, спиењето и нивото на стрес.
Според потребите, може да вклучи кардиолошки преглед, ЕКГ, ехокардиографија, мерење и следење на крвниот притисок, лабораториски анализи, проценка на телесната тежина и физичката способност, како и дополнителни испитувања кога постои медицинска индикација.
Претходно
1 од 5
Следно
Целта е да се добие поширока слика за здравствената состојба на пациентот, наместо одделно да се набљудува само еден параметар.
ПО ИНФАРКТ ИЛИ ОПЕРАЦИЈА, ВРАЌАЊЕТО ВО СЕКОЈДНЕВИЕТО НЕ ТРЕБА ДА БИДЕ ПРЕПУШТЕНО НА ПРЕТПОСТАВКИ
За кого е наменета амбулантската кардиоваскуларна рехабилитација?
Програмата е наменета за пациенти по инфаркт, поставување стент, операција на срцето или срцевите залистоци, како и за пациенти со срцева слабост и други кардиоваскуларни заболувања кај кои е потребно контролирано враќање кон физичка активност.
По излегувањето од болница, пациентите често не знаат колку смеат да бидат активни, кога можат да се вратат на работа и како да го намалат ризикот од повторен настан.
Рехабилитацијата дава структуриран и индивидуален одговор на овие прашања.
Наместо пациентот сам да проценува што смее, а што не смее да прави, физичката активност се воведува контролирано и во согласност со неговата здравствена состојба и напредокот.
12 НЕДЕЛИ КОИ НЕ ГО ПАУЗИРААТ ЖИВОТОТ
Колку трае рехабилитацијата и дали го нарушува секојдневниот живот?
Програмата најчесто трае 12 недели, но времетраењето и интензитетот се приспособуваат на состојбата и напредокот на пациентот. Таа е амбулантска: пациентот продолжува да живее дома, да оди на работа и да ги извршува вообичаените активности. Рехабилитацијата се вклопува во секојдневниот живот.
Тоа е важно и од практичен аспект, бидејќи долгорочната промена на навиките е многу полесна кога здравствената програма може реално да се вклопи во секојдневните обврски.
„ДВИЖЕТЕ СЕ ПОВЕЌЕ“ Е ДОБАР СОВЕТ, НО НЕ Е ЦЕЛ ПЛАН
Што претставува програмата за структурирана физичка активност кај здрави лица и лица со хронични состојби?
Советот „движете се повеќе“ е точен, но не кажува каква активност, колку често, со каков интензитет и како безбедно да се напредува. Во структурираната програма се определуваат видот, времетраењето, зачестеноста и интензитетот на активноста, начинот на постепено напредување и параметрите што треба да се следат.
Програмата е наменета и за здрави лица што сакаат правилно да започнат со вежбање, но и за лица со висок крвен притисок, дијабетес, инсулинска резистенција, зголемена телесна тежина, кардиоваскуларни и други хронични состојби.
Поврзани објави
Целта е активноста да биде безбедна, реална и одржлива.
КАРДИО ЈОГА: ДВИЖЕЊЕ, ДИШЕЊЕ И РЕЛАКСАЦИЈА
Каде се вклопува кардио јогата?
Кардио јогата не е замена за кардиолошко лекување, туку дополнителна, внимателно приспособена активност. Може да вклучи лесни и контролирани движења, вежби за подвижност и рамнотежа, правилно дишење и техники за релаксација. Таа може да им одговара на лица што тешко се мотивираат за класично вежбање, имаат намалена подвижност, живеат со хроничен стрес или сакаат постепено да воведат повеќе движење.
Кај пациенти со хронично заболување, вклучувањето се прави по соодветна медицинска проценка.
КОГА ЗДРАВИТЕ НАВИКИ СЕ ГРАДАТ ОД НАЈРАНА ВОЗРАСТ
Што нуди програмата за намалување на зголемената телесна тежина кај деца и адолесценти?
Програмата е наменета за деца и адолесценти со зголемена телесна тежина или обезност и се спроведува со внимателен индивидуален пристап, без обвинување, засрамување и рестриктивни диети.
Се проценуваат растот и развојот, исхраната, физичката активност, времето пред екран, спиењето, семејните навики и метаболичките ризик-фактори.
Целта не е само намалување на бројката на вагата, туку создавање здрави навики и намалување на идниот здравствен ризик.
Програмата ја води искусна докторка специјалист со долгогодишно искуство во диететиката кај деца и адолесценти, со активно вклучување на родителите.
ТЕЛЕСНАТА ТЕЖИНА НЕ Е САМО ЕСТЕТСКО ПРАШАЊЕ
Колку се поврзани телесната тежина и кардиоваскуларното здравје кај возрасните?
Зголемената телесна тежина не е само естетско прашање. Особено масното ткиво во пределот на половината е поврзано со инсулинска резистенција, дијабетес, висок крвен притисок, нарушени масти во крвта и зголемен кардиоваскуларен ризик.
Програмата може да вклучи кардиолошка и ендокринолошка проценка, индивидуален план за исхрана, структурирана физичка активност, психолошка поддршка и медикаментозен третман кога постои медицинска индикација.
Ендокринолошка проценка пациентите можат да направат кај доц. д-р Танер Хасан, супспецијалист ендокринолог.
И ПСИХОЛОШКАТА СОСТОЈБА Е ДЕЛ ОД ЗДРАВСТВЕНАТА СЛИКА
Зошто е вклучена психолошка поддршка?
Хроничната болест не влијае само врз телото. По инфаркт, операција, дијагноза на срцева слабост или малигно заболување често се појавуваат страв, анксиозност и губење на довербата во сопственото тело.
Психолошката поддршка му помага на пациентот да се приспособи на дијагнозата и поактивно да учествува во лекувањето. Програмата ја води Кети Едровска Исајловска, дипломиран и лиценциран психолог. Пациентите можат да изберат индивидуална или групна програма.
НЕ НАЈСТРОГАТА, ТУКУ НАЈСООДВЕТНАТА ПРОГРАМА
Како пациентот знае која програма е соодветна за него?
Најнапред се прави почетна проценка и се разговара за здравствената состојба, проблемите, очекувањата и реалните можности.
Потоа се предлага најсоодветната програма или комбинација од повеќе сегменти.
Планот не треба да биде најстрог, туку најсоодветен и одржлив за конкретниот човек.
Ова е особено важно кога станува збор за промени во животниот стил. Навиката што може да се одржува долгорочно има поголема вредност од краткорочниот режим што пациентот не може да го следи.
ПРЕВЕНЦИЈАТА НЕ Е САМО ЗА БОЛНИТЕ
Која е најголемата заблуда за превенцијата?
Дека превенцијата е потребна само за болни или повозрасни луѓе. Превенцијата започнува додека човекот се чувствува добро. Нејзината цел не е да создава страв, туку навреме да покаже што може да се промени.
Втората заблуда е дека е доволно да се направи еден преглед.
Долгорочниот резултат го создаваат активното учество на пациентот, континуираното следење и промените што може реално да ги одржи.
ПРВИОТ ЧЕКОР Е ПРОЦЕНКАТА
Како заинтересираните лица можат да се вклучат?
Програмите на КАРДИО ПРЕВЕНТ се активни и отворени за пријавување. Заинтересираното лице најнапред закажува почетна проценка. Врз основа на здравствената состојба, ризик-факторите, физичката способност и личните цели, се предлага соодветна програма и се определува начинот на следење.
„НЕ ПРОЦЕНУВАЈТЕ ГО ЗДРАВЈЕТО САМО СПОРЕД ТОА ДАЛИ НЕШТО ВЕ БОЛИ“
Која е вашата порака до читателите?
Не проценувајте го здравјето само според тоа дали нешто ве боли. Срцето и крвните садови можат долго време да бидат изложени на ризик без јасни симптоми. Не е потребно да промените сè одеднаш. Потребно е да започнете со една навремена одлука и со програма што одговара на вашето здравје и секојдневие. Затоа превенцијата не треба да се доживува како предупредување дека нешто не е во ред, туку како можност навреме да направите нешто добро за себе.
Бидејќи грижата за срцето не започнува кога ќе се појави проблемот. Таа започнува многу порано – со сознанието дека и кога се чувствуваме добро, вреди да знаеме каков е нашиот ризик и што можеме да направиме за да го намалиме.
Текст: Убавина и здравје
Фото: ПР
