Table of Contents
Некои датуми со текот на годините стануваат само бројки. Други остануваат засекогаш врзани за одреден глас, лице и спомен. За семејството, пријателите и милионите почитувачи на Тоше Проески, 5 октомври е токму таков ден – денот на неговиот последен концерт, одржан во 2007 година на Градскиот стадион во Скопје.
Деветнаесет години подоцна, споменот за Тоше сè уште е жив, а меѓу оние кои особено упорно го чуваат е и неговиот пријател од детството, Стерули Штерјоски.
Со години тој објавува фотографии, сеќавања и лични пораки посветени на човекот со кого го делел детството и младоста. Неговите објави не се само потсетување на музичката кариера на Тоше, туку сведоштво за едно пријателство кое не престанало со неговото заминување.
Оваа година Крушево остана без концертот што требаше да стане традиција
Во својата најнова порака Штерјоски се наврати на нешто што за него има особено значење – концертите што во изминатите години се одржуваа во Крушево, пред Спомен-куќата на Тодор Проески.
Првиот концерт од серијата „Со љубов за Тоше“ беше одржан во 2022 година, на платото на Гумење. Настапија повеќе македонски и регионални музички имиња, а со нив се обединија и Камерниот оркестар на Битола и бендот на Тоше. Настанот беше организиран токму на 5 октомври, како потсетување на последниот концерт на пејачот.
И една година подоцна традицијата продолжи. Во 2023 година пред Спомен-куќата повторно се слушнаа песните на Тоше, а на сцената настапија домашни и регионални изведувачи, меѓу кои „Фрајле“, Бојан Маровиќ, Александра Јанева, Димитар Андоновски и други.
Токму затоа, за Штерјоски овие вечери не биле само музички настани.
Тие биле начин неговиот роден град повторно да го оживее споменот за својот најпознат сограѓанин – со музика, публика и песни што ги знаат неколку генерации.
„Нема концерт. Нема продолжување на традицијата“
Оваа година, според неговата објава, таков концерт немало. Штерјоски со жалење се осврна на прекинот на настанот што, како што посочува, бил создаван со многу труд и љубов и кој три години по ред собирал музичари и публика пред Спомен-куќата.
Но, неговата порака не е само за еден откажан или непродолжен настан.
Во неа се чувствува стравот дека со прекинот на одредени традиции може да исчезне и дел од начинот на кој една генерација го пренесува сеќавањето на Тоше на следната.
Сепак, самиот Штерјоски испраќа поинаква порака: концертот може да престане, но споменот не може да биде избришан.
И токму тука неговата приказна станува поширока од личната болка.
За Штерјоски, Тоше не е само музичка легенда
Пријателството меѓу двајцата започнало уште во детството, многу пред Тоше да стане една од најголемите музички ѕвезди на овие простори.
Официјалната биографија на спомен-куќата сведочи дека Тоше уште како дете го покажал својот исклучителен вокален талент, а првите настапи ги имал во најрана возраст. Подоцна следувале победата на „Мелфест“, фестивалските настапи, Евровизија и големата регионална кариера.
Но за луѓето кои го познавале пред славата, неговото име не се поврзува само со концерти, награди и хитови.
За нив, тој бил другар.
Момче од Крушево кое растело со своите пријатели, имало свои навики, соништа и секојдневни радости.
Токму затоа, секоја годишнина за најблиските има поинаква тежина од онаа што ја чувствува публиката.
Поврзани објави
5 октомври – последната голема средба со публиката
На 5 октомври 2007 година Тоше го одржа својот последен концерт на Градскиот стадион во Скопје.
Концертот имал и хуманитарен карактер, а на него Тоше го промовирал албумот „Игри без граници“. Само 11 дена подоцна, на 16 октомври, загина во сообраќајна несреќа во Хрватска, на 26-годишна возраст.
Токму поради тоа 5 октомври со години се одбележува како посебен датум во споменот на Тоше.
Уште од 2008 година на овој датум се организирале манифестации во негова чест, а низ годините неговите песни продолжиле да се пеат на јавни настани, концерти и собири на неговите обожаватели.
Местото каде што споменот продолжува да живее
Спомен-куќата на Тодор Проески на Гумење во Крушево денес е една од најважните точки на сеќавање на пејачот.
Отворена е на 25 април 2011 година, а нејзината музејска поставка го следи неговиот животен пат – од детството и музичките почетоци, преку кариерата, до неговиот хуманитарен ангажман и односот со публиката.
Самата зграда, со површина од 1.460 квадратни метри, е проектирана како форма на крст што се издигнува од земјата и е прогласена за најдобро архитектонско дело за 2011 година на Меѓународниот фестивал за архитектура во Барселона.
Така, местото не е само музеј.
Тоа е простор каде што обожавателите и денес доаѓаат да се потсетат на човекот кој со својата музика и јавниот ангажман остави трага далеку надвор од Македонија.
„Те чувам секој ден“
Пред една година, на 18-годишнината од трагичната смрт на Тоше, Штерјоски повторно сподели лична порака до својот пријател.
Во неа опиша дека споменот го чува секој ден, а не само на годишнината.
Тоа е можеби и најсилниот дел од неговата приказна: за оние што биле најблиску до Тоше, сеќавањето не е нешто што се активира еднаш годишно.
Тоа е дел од секојдневието.
Деветнаесет години по трагедијата, Тоше Проески продолжува да живее во своите песни, во спомените на оние што го познавале и во публиката која и понатаму ги знае неговите стихови.
А пораката на неговиот пријател Стерули можеби најдобро го сумира она што останува по еден човек кога времето ќе помине:
Тоше останува. Неговата песна останува. А споменот на оние вечери во Крушево, кога неговиот град пееше за него, останува дел од приказната што не исчезнува.
За оваа година можеби остана тишина на местото каде што се очекуваше музика. Но тишината не значи заборав.
Понекогаш токму во неа најсилно се слушаат песните што никогаш не престанале да живеат.
Фото: Instagram
