Веста е целосно преземена од албанскиот весник „Albanian Post“
Химната што не се изведе во Пустец, дилемата на една гранична општина и верзијата на градоначалникот Пали Колефски.
Малата и мирна малцинска општина Пустец не претпоставуваше дека ќе се најде во центарот на јавното внимание на 20 август.
На еден настан каде што беше присутен и премиерот на Република Македонија, Христијан Мицкоски, започна дебата која го зафати протоколот, националните симболи и односите со македонската заедница во Преспа.
Меѓу дилемите и бројните реакции, се разбуди сенката на длабокиот национализам кој останува рана во сите агли на Балканот. Сепак, прашањето во реалноста никогаш не исцрпи целосно.
Додека градоначалникот на Пустец, Пали Колефски, за првпат за Albanian Post раскажува што се случи пред и за време на настанот и зошто, според него, Општината не може да сноси одговорност за химната што не беше изведена.
И ова е приказната за Пустец!
Во Пустец, границата не е само линија на картата. Таа е дел од секојдневието.
Селата на оваа мала општина во Корча се протегаат долж Преспанското Езеро и во територија каде што односите со Северна Македонија историски биле повеќе од односи меѓу две соседни земји. Семејствата, јазикот, културата, трговијата, движењата и човечките врски ја направија границата простор за соживот.
Пустец е едно од оние места каде што идентитетите отворено се прикажуваат. Тоа е општина во Република Албанија, но македонската заедница го сочинува мнозинството од нејзиното население. Македонскиот јазик се појавува покрај албанскиот во јавните простори, додека на територијата се користат и симболи поврзани со идентитетот на оваа заедница.
Токму поради оваа причина, еден протоколарен инцидент кој во друг град би можел да се види како ограничено церемонијално прашање, во Пустец доби поинаква тежина.
На 20 август, за време на еден настан каде што беше присутен и премиерот на Република Македонија, Христијан Мицкоски, беше изведена македонската химна, но не и Националната химна на Република Албанија.
Одсутството на албанската химна брзо се претвори во јавно и дипломатско прашање.
Но, според градоначалникот на Општина Пустец, Пали Колефски, историјата не треба да започне од моментот кога музиката почна да свири. Треба да започне порано.
Во својот одговор за Albanian Post, Колефски уште од самиот почеток повлекува линија на раздвојување меѓу институцијата со која раководи и организаторите на настанот.
Според него, настанот не бил организиран од Општина Пустец, туку се одвивал во рамките на еден проект на Здружението ВМРО-ДПМНЕ Албанија, кое, според Општината, ја имало одговорноста за програмата, протоколот и агендата.
„Општина Пустец не беше одговорна за уметничката и церемонијалната содржина на програмата, ниту пак за изведбата на химните за време на церемонијата“, појаснува Колефски.
Ова е еден важен детал за да се разбере верзијата на Општината.
Бидејќи, доколку локалната институција ја немаше изготвено програмата и не управуваше со протоколот на настанот, второто прашање станува поинтересно:
Дали Општината однапред сфати дека може да настане таков проблем?
Одговорот на Колефски е да!
Дури, според него, токму поради оваа причина прашањето било покренато пред започнувањето на настанот.
Предупредувањето пред церемонијата
Колефски вели дека Општина Пустец им ја побарала агендата на настанот од организаторите. Во програмата беше предвиден и поздравен говор на градоначалникот на Општината. Но, според него, комуникацијата не се ограничила само на говорот.
„За време на претходната комуникација со организаторите, Градоначалникот на Општина Пустец јасно стави до знаење дека, доколку во рамките на церемонијата се изведе химната на Македонија, мора да се изведе и Националната химна на Република Албанија“, се вели во одговорот на Општината.
Колефски додава дека ова барање не било реакција создадена посебно за настанот на 20 август. Според него, слична ситуација била констатирана пред неколку месеци на еден друг настан.
Значи, за градоначалникот, не станувало збор за непредвидено прашање. Тоа било нешто за кое, според него, организаторите биле предупредени.
„Токму за да се избегне повторување на една таква ситуација, Општина Пустец го покрена ова прашање однапред со организаторите“, изјавува Колефски.
И тука приказната добива пресврт.
Бидејќи, според верзијата на Општината, организаторите го прифатиле барањето. Но за време на церемонијата, тоа не било испочитувано!
Моментот на церемонијата
Ова е точката каде што судирот помеѓу она што било претходно искомуницирано и она што се случи на сцената станува конкретен.
Химната на Македонија беше изведена. Албанската химна не. За Колефски, ова не беше одлука на Општина Пустец.
Тој вели дека Општината не управувала со режијата, техничката програма или со протоколот на церемонијата.
„Нејзиното неспроведување за време на директниот тек на програмата беше дејство што не беше предвидено и што не беше под организациска контрола на Општината“, аргументира тој.
Но, останува едно неодминливо прашање: Зошто Општината не интервенираше во тој момент?
Колефски го објаснува своето присуство на настанот преку институционална причина.
Тој беше таму за да му оддеде почит на премиерот на Македонија.
И, според одговорот на Општината, откако Мицкоски заминал, градоначалникот го напуштил фестивалот во знак на протест.
Ова е начинот на кој Колефски ја опишува својата реакција. Не како јавен судир на сцената, туку како дистанцирање по завршувањето на церемонијалниот дел каде што беше присутен македонскиот премиер.
Во одговорот за Albanian Post, Општината исто така јасно става до знаење дека се дистанцира од она што го нарекува непочитување на албанските национални симболи.
Пустец, местото каде што идентитетот не е едноставно прашање
За да се разбере зошто еден ваков инцидент добива толку голема тежина во Пустец, треба да се погледне и местото каде што се случи.
Општина Пустец опфаќа девет села: Пустец, Шулин, Леска, Зарноско, Церје, Горна Горица, Долна Горица, Шулин и Глобочени.
Територијата се протега долж сливното подрачје на Преспанското Езеро, простор кој го има статусот на Национален парк Преспа и кој претставува едно од најважните природни богатства во областа.
Но, покрај природата, Пустец има специфичност што го разликува од мнозинството други албански општини: неговото население е тесно поврзано со македонското малцинство.
Оваа специфичност влијаеше и врз начинот на кој е конципирана самата локална единица.
Денешната Општина Пустец се совпаѓа со поранешната општина Лиќенас и се состои од една административна единица, во организација поврзана со етничкиот состав на населението.
Тука, македонскиот идентитет не е скриен елемент на животот во заедницата. Тој е видлив.
Македонскиот јазик се користи покрај албанскиот во јавната сигнализација. Името Пустец е вратено како официјален назив на локалната единица, додека централниот плоштад го носи името на Гоце Делчев.
Во оваа смисла, Пустец е пример за соживот на културниот идентитет на едно национално малцинство со државниот идентитет на земјата во која живее.
И токму тука лежи и дилемата за инцидентот од 20 август и причината зошто тој се случи.
Градоначалникот го поставува прашањето во поширока рамка.
Од една страна е правото на македонската заедница да го чува и развива својот културен идентитет. Од друга страна е почитувањето на националните симболи на Република Албанија.
Колефски инсистира дека овие два принципа не се во конфликт.
„Општина Пустец останува посветена на промоцијата и зачувувањето на културниот идентитет на македонската заедница во Преспа, како важен дел од наследството и културната разновидност на областа“, се вели во неговиот одговор.
Но веднаш по ова доаѓа и другата граница на аргументот.
„Почитувањето на културниот идентитет на заедницата и почитувањето на националните симболи на Република Албанија се принципи кои соживуваат и мора да се почитуваат во секој јавен настан“.
Суштински, ова е и точката каде што Колефски ја позиционира институцијата со која раководи.
Пустец, според него, не треба да биде принуден да избира помеѓу идентитетот на македонската заедница и институциите на Република Албанија.
И двете треба да соживуваат.
По инцидентот, односот со организаторите под знак прашалник
Сепак, за Општината прашањето не се затвора со заминувањето на градоначалникот од настанот.
Колефски вели дека Општина Пустец ќе побара од организаторот официјално објаснување за причината зошто не беше спроведено претходно искомуницираното барање.
Но неговиот одговор оди и уште подалеку.
По ова дејство, вели тој, Општина Пустец ќе ги прекине сите односи со Здружението ВМРО-ДПМНЕ Албанија.
Ова е една од најконкретните последици што Општината ги предвидува по инцидентот.
Во меѓувреме, за идните настани, институцијата вели дека однапред ќе ги бара програмата и агендата на секој настан што се одржува на територијата на Општината, особено кога во нив се вклучени официјални церемонии, институционални претставници или протоколарни елементи.
Ова значи дека она што се случи на 20 август се очекува да влијае и врз начинот на кој Пустец ќе управува со јавните настани во иднина.
На крајот, Пустец останува таму каде што бил отсекогаш: на крајот од Албанија, до една граница која разделува држави, но не задолжително и луѓе.
Место каде што албанскиот и македонскиот јазик се слушаат на истите улици, каде што македонскиот идентитет е дел од јавниот живот и каде што албанската локална институција мора истовремено да ја сноси одговорноста за почитување на албанската државна рамка и за заштита на правата на заедницата што ја претставува.
Инцидентот со химната ја направи оваа рамнотежа видлива.
А одговорот на Пали Колефски, барем во верзијата што тој ја дава за настанот, е дека рамнотежата не се нарушува со избирање една страна.
Таа мора да се зачува со почитување на двете.
https://albanianpost.com/rrefimi-i-pustecit-pertej-anomalise-se-himnit/
Post Views: 72
