Table of Contents
Кето-диетата повторно го привлече вниманието на научната јавност, но овојпат не поради брзото слабеење, туку поради ефектот што го покажала врз црниот дроб и метаболичкото здравје.
Во ново рандомизирано клиничко истражување, објавено во престижното списание „Cell Metabolism“, научниците споредиле три популарни начини на исхрана кај луѓе со дебелина, предијабетес и замастен црн дроб. Иако учесниците во сите групи изгубиле приближно 10 проценти од телесната тежина, резултатите не биле исти кога научниците го анализирале метаболичкото здравје.
Најголемото изненадување било во црниот дроб: кај групата што следела многу нискојаглехидратна кето-диета, количеството маснотии во црниот дроб се намалило во просек за 67 проценти, наспроти околу 45 проценти кај учесниците на медитеранска и на нискомасна, претежно растителна исхрана.
Три диети, речиси исто слабеење – но различен ефект врз црниот дроб
Истражувањето опфатило 55 возрасни лица со дебелина, предијабетес и зголемено количество маснотии во црниот дроб. По почетните мерења, учесниците биле распоредени во три групи.
Едната група следела медитеранска исхрана, богата со зеленчук, овошје, интегрални житарки, риба, јаткасти плодови и маслиново масло.
Втората група следела многу нискомасна, претежно растителна исхрана, во која основата ја сочинувале овошје, зеленчук, житарки, грав и други мешунки.
Третата група била на многу нискојаглехидратна кето-диета, со голем удел на масти и значително ограничен внес на јаглехидрати.
Кај кето-режимот само 4 проценти од енергијата потекнувале од јаглехидрати, додека 73 проценти доаѓале од масти и 23 проценти од протеини. Кај медитеранската исхрана односот бил 50 проценти јаглехидрати, 35 проценти масти и 15 проценти протеини, а кај растителната нискомасна исхрана 70 проценти јаглехидрати, 15 проценти масти и 15 проценти протеини.
Интересно е што сите учесници добивале внимателно планирана храна, а нивниот внес бил приспособуван така што целта била приближно 10 проценти намалување на телесната тежина. На тој начин научниците можеле подобро да проценат дали составот на исхраната има дополнително влијание врз метаболичкото здравје, независно од самото слабеење.
Кето-диетата го намалила количеството маснотии во црниот дроб за 67 проценти
Токму овој резултат се издвојува како највпечатлив. По слабеењето, кај сите три групи било забележано намалување на маснотиите во црниот дроб, но ефектот бил значително поголем кај учесниците на кето-диета.
Кај нив количеството на триглицериди складирани во црниот дроб се намалило за 67 проценти, додека кај медитеранската и кај нискомасната растителна исхрана намалувањето било околу 45 проценти.
Научниците забележале и поголемо подобрување на чувствителноста на црниот дроб на инсулин кај кето-групата. Тоа е особено важно бидејќи инсулинската резистенција е тесно поврзана со предијабетесот, дијабетесот тип 2 и метаболичките нарушувања поврзани со замастен црн дроб.
И предијабетесот се подобрил најмногу кај кето-групата
Разликите не биле ограничени само на црниот дроб.
По интервенцијата, околу 50 проценти од учесниците на кето-диета повеќе не ги исполнувале критериумите за предијабетес. За споредба, тоа се случило кај 29 проценти од оние на медитеранска исхрана и кај само 7 проценти од групата што следела нискомасна, претежно растителна исхрана.
Просечното намалување на 24-часовната концентрација на гликоза во крвта било околу 20 проценти кај кето-групата, наспроти околу 8 проценти кај другите две групи.
Истражувачите забележале и поголемо намалување на инсулинот во крвта кај кето-групата, како и промени во метаболичките процеси поврзани со создавањето и складирањето масти во црниот дроб.
А што се случило со холестеролот?
Резултатот што особено го изненадил истражувачкиот тим е тоа што, и покрај многу поголемиот внес на масти кај кето-групата, во истражувањето не биле забележани значајни разлики меѓу трите групи во однос на LDL-холестеролот и аполипопротеинот Б.
Поврзани објави
Сепак, ова не значи дека кето-диетата е без ризици или дека резултатите автоматски важат за секого.
Истражувањето било релативно мало, а интервенцијата траела само неколку месеци. Дополнително, сите оброци им биле обезбедени на учесниците, а тие секоја недела разговарале со диететичар. Тоа е значително поразлично од секојдневното практикување диета во реални услови.
Зошто токму кето-диетата имала толку силен ефект врз црниот дроб?
Кога внесот на јаглехидрати е драстично намален, организмот почнува да се потпира повеќе на мастите како извор на енергија и создава кетонски тела. Оваа состојба се нарекува кетоза.
Според резултатите од истражувањето, токму промените во метаболизмот на мастите и инсулинот можеби се дел од причината поради која кето-режимот покажал посилен ефект врз маснотиите во црниот дроб од другите два режима.
Кај кето-групата било забележано и значително намалување на создавањето нови масти во црниот дроб. Истражувачите наведуваат дека овие промени укажуваат оти составот на исхраната може да влијае врз метаболичкото здравје и надвор од ефектот што го носи самото слабеење.
Сепак, ова не значи дека кето-диетата е „најдобра“ за секого
Иако резултатите се импресивни, научниците не тврдат дека секој човек треба да премине на кето-исхрана.
Студијата била спроведена кај специфична група луѓе – лица со дебелина, предијабетес и замастен црн дроб – а не кај општата популација.
Од првично 55 учесници, 42 ја завршиле интервенцијата и биле вклучени во финалната анализа. Сите три начини на исхрана довеле до значително слабеење и подобрување на дел од метаболичките показатели. Предноста на кето-режимот во ова истражување се однесувала пред сè на црниот дроб и одредени показатели поврзани со контролата на шеќерот во крвта.
Научниците, исто така, предупредуваат дека останува отворено прашањето дали овие резултати може долгорочно да се одржат и како долготрајното придржување кон многу рестриктивна кето-исхрана би влијаело врз здравјето.
Затоа, резултатите треба да се гледаат како важен научен наод, а не како универзален рецепт за исхрана.
Кето-диетата првично не била создадена за слабеење
Иако денес најчесто се поврзува со слабеење, кетогената исхрана има многу поинаква историја.
Таа била развиена во првата половина на 20 век како терапевтски пристап кај одредени пациенти со епилепсија. Идејата била преку драстично намалување на јаглехидратите да се имитира дел од метаболичките промени што се случуваат при гладување.
Кога телото нема доволно јаглехидрати за да ја покрива потребата од енергија, почнува поинтензивно да ги користи мастите и создава кетонски тела, кои може да служат како алтернативен извор на енергија.
Денес кетогената исхрана сè уште има медицинска примена во одредени случаи на епилепсија, додека нејзината употреба за слабеење и метаболичко здравје е предмет на интензивни истражувања.
Ново парче во сложената приказна за исхраната
Најважната порака од новата студија можеби не е дека една диета „победила“ две други, туку дека начинот на кој се слабее може да влијае врз тоа како организмот метаболички реагира на слабеењето.
Во конкретното истражување сите три режими довеле до приближно еднакво намалување на телесната тежина, но кето-диетата била поврзана со значително поголемо намалување на маснотиите во црниот дроб и со подобрување на неколку показатели поврзани со метаболизмот на глукозата.
Токму затоа резултатите се интересни за научниците – но и доволна причина да не се започнува со строг кето-режим на своја рака. Особено кај лица со дијабетес, предијабетес, заболување на црниот дроб или други хронични состојби, изборот на режим на исхрана треба да се направи во консултација со лекар или квалификуван нутриционист.
Текст: Убавина и здравје
