Бидејќи официјалните податоци покажуваат дека секој трет брак кај нас завршува со развод, а тенденцијата е тоа да му се случи на секој втор пар, најдобро е да ги прочитате нејзините интервјуа пред да отидете кај матичар. Кога ја прашавме што прави конкретно, таа ни рече:
Користам техники на медијатор за да ги смирувам сопружниците, кога има можност, или да ги испратам кај брачен терапевт. Секоја кавга не е развод, туку нешто што може да се надмине, но кога ќе се достигне точката од која нема враќање, тогаш важно е добро да се информираат какви опции имаат. Информациите не се собираат во козметички салон или кај автомеханичарот, бидејќи ниту еден брак не е ист и затоа нема два исти разводи. Тие треба да знаат во што влегуваат, односно колку, во секоја смисла, можат да добијат од мирното решавање на спорот. Разводот може да биде голем трошок – временски, емотивен и на крајот финансиски“, ни изјави Јелена Павиќевиќ.
Што научивте како адвокатка за разводите и за браковите?
Научив дека браковите можат да опстанат, само прашање е колку е посветен човекот, бидејќи тоа е врска како и секоја друга. Со родителите, како и со децата што ги родивме, мораме постојано да градиме односи, а истото важи и со нашите најдобри пријатели, соседи, колеги… Бракот го земаме премногу здраво за готово, како да направивме сè што треба на денот на свадбата, па не мораме веќе да се ангажираме. Суштината е во секојдневната работа на врската и грижата за другиот.
Тоа не значи да испратиш 101 ружа и да пишуваш песни, туку некој да те праша дали си добро, да ти помогне, да знаеш дека е тука за тебе. За разводот зборуваме како за голема траума, но всушност тоа е само една животна фаза.
Статистиката покажува дека има сè помалку бракови, а сè повеќе вонбрачни заедници?
Иако заедничкиот живот е законски еднаков на бракот, тоа во основа не е така. Имате проблем со наследувањето на пензијата, а за да наследите имот потребни ви се изјави на сведоци дека сте биле во врска.
Кои се првите три причини за развод наведени од вашите клиенти?
Неверство, но она кое произлегува од неквалитетната врска, во која недостигаат доверба, посветеност, а пред сè почит. Ако почитувате некого, ги штитите неговите емоции и сигурно нема да се однесувате така. Многу често неверството е заемно – без разлика дали се случува истовремено или по принципот „ќе му вратам“ или „ќе ѝ вратам“. Многу им е важно да е „рамномерен резултатот“, за да не се повреди суетата. Надворешните фактори се следната причина, а кога го велам тоа мислам на примарните членови на семејството. Често ги советувам: „Не се согласувате со свекрвата или со тештата? Па преселете се.“
Подобро да живееш во 30 квадрати, со деца, но во мир, отколку во двокатна куќа во пеколот. Треба да се има на ум дека односите воспоставени во основните семејства многу тешко се прекинуваат. Исто така, треба да се има предвид дека раѓањето на детето е вистинско тектонско нарушување во бракот. Дури и добрите бракови ги нарушува детето, бидејќи во семејството се воспоставуваат нова ситуација и нови односи. Голем е бројот на разведени бракови во кои се родени деца со пречки во развојот.
Таквите деца бараат уште поголеми жртви од своите родители во секоја смисла. Несогласување има за повеќе прашања, почнувајќи од барањето за акција за собирање средства за лекување, при што едниот родител е за, а другиот се срами. Тоа е сè позначаен економски момент, во различни форми. Имате ситуации кога жените зајакнуваат и веќе не сакаат да трпат, а порано тоа го правеа бидејќи не можеа да си обезбедат ни минимални услови за живот за себе и за своите деца.
Сакале да признаеме или не, ова е Балкан, а на мажите им е тешко кога партнерката ќе почне да заработува повеќе од нив.
Колку вистина има во шегата дека бракот подобро го чува кредит за стан отколку љубовта?
Кредитот останува кај лицето кое е задолжено за кредитот во банката, бидејќи не може да се менува во зависност од тоа дали бракот се распаднал. Двојката може да го продаде станот, да ги подмири долговите на кредитот, а остатокот од парите да го подели. Друга можност е едниот да го исплати другиот и да ги задржи и станот и кредитот. Посебна приказна е тоа што за секој станбен кредит треба да платите учество, а тие пари од каде се?
Дали сте ги одвоиле од платата или ви ги дале родителите, и ако ви ги дале, тогаш се поставува прашањето – дали ви ги дале како „деца, еве одете“ или само на својата ќерка или син. Вршејќи ја оваа работа слушате апсолутно неверојатни приказни.
Се сеќавам на еден човек, средовечен, кој на сопругата ѝ препишал две фирми и два стана, дури и автомобилот бил регистриран на нејзино име. Луѓето, кога сè е во ред во бракот, мислат дека така ќе биде засекогаш, но знаеме дека тоа не е правило. Затоа, кога клиентите ми велат „ние тоа само фиктивно“, упорно повторувам – нема фиктивно.
Поврзани објави
Дали предбрачниот договор е добра „превенција“ за ваквите проблеми?
Нашиот закон предвидува брачен договор, а не предбрачен договор, кој е поволен за луѓето кои, како успешни спортисти, еднаш заработуваат многу пари и чија кариера е суштински неизвесна, бидејќи една повреда може да урне сè. Во последно време има повеќе брачни договори, но нивниот број сè уште е занемарлив. Генерално, лесно може да се докаже што е посебен имот, а што заеднички имот стекнат за време на бракот.
Дали семејното насилство е во пораст или и порано беше присутно, само што денес повеќе се зборува за оваа тема?
Веќе не е табу тема. Денеска има протокол за соработка на Центарот за социјална работа, полицијата, обвинителството и судот кој има нулта толеранција за насилство. Кога некој учесник ќе спомне насилство, веднаш се палат аларми во институциите, кои одат по логиката – ќе преземеме мерки, бидејќи подобро е да се спречи отколку да се лекува. Заштитните мерки ја штитат не само жртвата туку и насилникот од можноста да го повтори делото.
Тоа е уште поизразено кога се инволвирани децата, а тие се третираат како жртви на насилство во семејните спорови и кога насилството не било директно насочено кон нив, туку биле присутни кога тоа се случувало меѓу родителите.
Во едно интервју спомнавте пар кој по три свадби и два разводи се појавил во судницата со желба уште еднаш да се разведе, а вие сте ги испратиле на ручек.
Тие двајца беа одлични (се смее). Доаѓаше толку дотерана што бев сигурна дека сака повторно да го заведе. Додека јас бев судија, тие не се вратија, а што се случи подоцна нема да ги прашам колегите, бидејќи сакам да верувам дека останале заедно. Проблемот е што многумина веруваат дека заслужуваат некој подобар. Изгледа толку лесно, но кој подобар ве чека некаде?
Порано наставниците посебно се грижеа за „децата на разведени родители“, а денес половина од одделението имаат разделени мајка и татко.
Тоа е новото нормално. Не е секој развод ист, но турбуленциите ги погодуваат децата на таков начин што навистина треба да им се посвети поголемо внимание. Стручната помош е добредојдена, но не е секогаш потребна. Сепак, секогаш е потребно родителите поинтензивно да се занимаваат со своите деца. Кога се разведуваат, се чувствуваат виновни (што им направивме на децата) и поради тоа грешат во чекорите. Прво ги лажат дека „мама и тато сега не живеат заедно“ или „тато привремено ќе се исели, па ќе видиме подоцна“.
Психолозите велат – не им создавајте илузии на децата. Доволно е да им кажеш „те сакаат мама и тато, не си виновна за ништо, но веќе нема да живееме заедно“. Крајот е крај, а децата треба само да се навикнат на новонастанатата ситуација. Сто пати е повторена приказната дека децата не можат да живеат „пола-пола“, така што седум дена да поминуваат со едниот родител, а следните седум со другиот.
Децата мора да имаат база, од која ќе одат кај другиот родител. Тие се многу приспособливи, па многу брзо развиваат системи на однесување за секој од нив. Дури и децата од функционалните семејства, особено во пубертетот, бараат начини да постигнат што е можно повеќе свои цели, а кога нивните родители се разведени, тоа е уште поизразено.
Кој вели почесто дека е време за развод – мажите или жените?
Жените го прават тоа само малку почесто од мажите, но кога жената вели дека е готово, готово е, дури и ако не знае каде и како да продолжи. Мажот обично го напушта бракот кога има подготвена „стратегија за излез“. Или си подготвил гнездо во кое ќе спие по разводот, или втората жена го „притиска да се разведе“. За нив е прифатливо да бидат во стан и семејство кое е нефункционално, бидејќи доаѓаат, спијат, наоѓаат причина да не бидат дома. Тие можат да го прават тоа со децении, но жените не функционираат така.
Се промени ли нешто важно во текот на петнаесетте години колку што професионално се занимавате со разводите?
Сè е сосема исто. Доминантна потреба на сопружниците е да му кажат на судот зошто се разведуваат, а тоа во тој момент не е важно. За разводот на бракот не се утврдува вината, па судијата не само што не прашува, туку и не дозволува дискусија на таа тема.
Разговарала: Бранкица Трескавица
Фото: Pixabay
