Централната банка на Србија донесе Решение за поволности при исплаќање кредити, кои банките се обврзани да ги понудат на клиентите во криза, пред да преминат на процесот на присилна наплата.
Меѓу понудените бенефиции се вклучуваат пониска каматна стапка, одложување на отплатата, продолжување на периодот на отплата, па дури и – делумно простување на долгот. Ова ќе се однесува и на долговите по кредитни картички и дозволените пречекорувања.
Со новото Решение за поволности при исплаќање кредити, чија примена започнува на 15 октомври, Народната банка на Србија утврди критериуми за примена на “разумни мерки” кои треба да ја олеснат исплатата на долгот за корисниците на кредити, дозволени пречекорувања и кредитни картички.
Банката е “должна да ги примени овие олеснувања пред да започне со постапката за извршување ако за време на траењето на договорниот однос се појават околности што го доведуваат корисникот во тешка финансиска состојба, односно ако се појават други важни околности на кои корисникот не може да влијае, земајќи ги предвид личните околности на корисникот”, предвидува новата регулатива.
“Олеснувањата се подразбираат како целосно или делумно рефинансирање на долгот од договорот, т. е. промени на договорните услови, вклучувајќи, но не ограничувајќи се на следново: 1) продолжување на периодот на отплата; 2) промена на видот на договорот; 3) одложено плаќање на целиот износ на кредитот, камата, главница, дозволено или неовластено пречекорување, долг на кредитна картичка или одредени рати на кредитот, за одреден период; 4) намалување на каматната стапка; 5) одобрување корисникот да не го врати кредитот во одреден период, во кој давателот на кредитот нема право да пресметува редовна или затезна камата на доспеани обврски, но има право да пресметува договорена редовна камата на преостанатиот износ на главница; 6) делумна отплата на долгот; 7) промена на валутата во која е изразена обврската, ако паричната обврска не е изразена во динари; 8) делумно простување и консолидација на долгот; 9) прогласување одложување на отплатата за одреден период, во кој давателот на кредитот не пресметува редовна или затезна камата на доспеан, но неплатен побарување, како и како редовна камата на преостанатиот износ на главницата, односно долгот”, се наведува во Решението.
Во случај на примена на одложување – суспензија на исплатата или одложување на плаќањето на ратите, вкупниот период за отплата на кредитот се продолжува за бројот на месеци колку што траело одложувањето.
За долговите по кредитна картичка, или врз основа на дозволено и/или неовластено пречекорување на сметката, банката може, наместо наведените поволности, на корисникот да му понуди отплата на долгот на 12 месечни рати со примена на каматна стапка која одговара на половина од договорената каматна стапка.
“Околности кои можат да го доведат корисникот во тешка финансиска состојба особено се сметаат: губење на работата, значително намалување на приходите, сериозна болест и сериозна повреда што доведува до намалување на работната способност”, наведува Централната банка.
Други важни околности надвор од контролата на корисникот се, посебно, тешките семејни услови, како што се сериозна болест или смрт на брачен другар или дете. Разводот исто така се смета за друга важна околност ако брачните партнери биле ко-кредитобаратели на кредитот или еден од нив е гарант.
Решението пропишува дека банката е обврзана да му понуди на корисникот на кредити, кредитни картички или дозволени пречекорувања една од споменатите “или некое друго олеснување”, ако процени дека условите (како што се губење на работа, болест, сериозна повреда итн.) довеле до значителни тешкотии при отплатата на кредитот, или врз основа на искуството на банката, разумно е да се очекува дека тоа ќе доведе до ова, односно дека редовната исплата на кредитот ќе биде доведена во прашање.
При проценка на условите и проценка на исполнувањето на условите за одложување на отплатата на долгот, како и при утврдување на видот на поволност што ќе му се понуди на корисникот, банката “зема особено предвид личните околности на корисникот”, како што е пропишано со Решението.
