Table of Contents
Пред смртта, телото постепено ја губи способноста да ги одржува виталните функции. Лицето сè повеќе спие, помалку јаде и пие, а дишењето и циркулацијата се менуваат. Лекарите разликуваат неколку фази на умирање, од кои секоја има карактеристични знаци.
Процесот на умирање е тежок и за лицето што се соочува со крајот на животот и за неговите најблиски. Освен во случаите кога смртта настапува ненадејно, на пример, како последица на несреќа или срцев удар, телото обично поминува низ низа постепени физички промени.
Кај лицата што умираат поради старост или тешка болест, виталните функции може да се влошуваат подолг период. Иако текот на овој процес се разликува од човек до човек, постојат одредени знаци што може да укажуваат на тоа дека животот се ближи кон крајот.
Од долготрајно влошување на здравјето до последните денови од животот
Во медицинските описи, процесот на умирање може да се подели на неколку фази, меѓу кои се издвојуваат преттерминалната, терминалната и финалната фаза. Тие се разликуваат според времетраењето, симптомите и промените што се случуваат во организмот.
Преттерминалната фаза може да трае со месеци, па дури и со години. Во овој период, основната болест напредува, а лицето постепено ја губи способноста самостојно да ги извршува секојдневните активности. Со влошувањето на здравствената состојба, може да му биде потребна сè поголема помош, вклучително и постојана нега.
Терминалната фаза настапува кога веќе не може да се очекува закрепнување од основната болест. Лицето станува исклучително слабо, може да има проблеми со концентрацијата и отежнато да дише, а голем дел од времето го поминува во кревет. Во зависност од болеста, може да дојде и до значително ослабување на имунолошкиот систем.
Промени на кожата што може да се појават пред крајот на животот
Една од промените што понекогаш се забележуваат во завршниот период од животот е изразеното бледило на кожата, особено околу носот и устата. Сепак, овој знак не е карактеристичен за сите лица во терминална фаза и самиот по себе не може со сигурност да укаже на тоа дека смртта е блиску.
Времетраењето на завршните фази исто така се разликува од човек до човек. Кај некои луѓе промените се развиваат во текот на неколку дена, додека кај други може да траат подолго. Врз нивниот тек влијаат основната болест, општата здравствена состојба и други околности.
Што се случува во телото во последните 48 часа од животот?
Во завршниот период од животот, виталните функции може постепено да ослабуваат. Лицето станува сè поспано, сè помалку зборува и сè потешко останува будно. Апетитот се намалува, а се намалува и потребата за храна и течности, додека метаболизмот се забавува.
Може да дојде и до промени во циркулацијата и дишењето. Кожата понекогаш станува сува, а на одредени делови од телото може да се појават потемни дамки поради променетиот проток на крвта. Очите и образите може да изгледаат повдлабнати, особено кога лицето подолго време внесува многу малку храна и течности.
Поврзани објави
Важно е да се има предвид дека овие симптоми не се појавуваат кај секого. Нивното присуство не овозможува прецизно предвидување на моментот на смртта, бидејќи текот на последните денови од животот значително се разликува во зависност од здравствената состојба.
Зошто пред смртта може да се појави карактеристично кркорење при дишењето?
Во завршните фази од животот, кај некои лица се јавува таканаречено предсмртно кркорење. Тоа настанува кога плунката и секретот се насобираат во грлото и дишните патишта, а лицето веќе нема доволно сила ефикасно да ги голта или искашла.
Поминувањето на воздухот низ насобраниот секрет може да создаде карактеристичен звук што често ги загрижува членовите на семејството. Сепак, самиот звук не значи нужно дека лицето чувствува болка или дека се задушува. Доколку се појави, здравствените работници можат да ја проценат состојбата и да препорачаат мерки што ќе му го олеснат дишењето и ќе ја зголемат удобноста.
Како што организмот се приближува кон крајот на животот, работата на срцето, белите дробови, црниот дроб и бубрезите може постепено да ослабува. Пулсот може да стане послаб и понеправилен, а дишењето да биде променливо. На крајот доаѓа до прекин на работата на срцето и дишењето.
Зошто пред крајот на животот може да се појават збунетост и халуцинации?
Збунетост, дезориентација и халуцинации понекогаш се јавуваат кај тешко болни лица што се наоѓаат во завршната фаза од животот. Овие промени може да бидат поврзани со недоволно снабдување на мозокот со кислород, нарушена работа на органите, дејството на лековите, инфекции или други метаболички промени.
Лицето може да изгледа отсутно, потешко да ја препознава околината, да зборува неповрзано или да реагира на нешта што другите не ги забележуваат. Сепак, ваквото однесување не значи автоматски дека не е свесно за присуството на своите најблиски.
Ненадејната збунетост или наглата промена во однесувањето не треба автоматски да му се припишуваат на процесот на умирање. Доколку се појават, важно е здравствен работник да ја процени нивната можна причина, бидејќи некои од нив може да се лекуваат или да се ублажат.
Како најблиските можат да ги олеснат последните денови од животот?
Негата, вниманието и поддршката имаат големо значење за лицето што се наоѓа на крајот од животот. Иако не можат да се спречат сите промени, постојат едноставни начини за ублажување на непријатноста и создавање помирна средина.
Меѓу мерките што може да помогнат се:
- Олеснување на дишењето: ако му одговара на лицето, нежно подигнете го потпирачот на креветот или помогнете му да заземе поудобна положба.
- Навлажнување на усните и устата: редовната и нежна нега на усните и усната празнина може да го ублажи чувството на сувост.
- Одржување пријатна температура: приспособете ја температурата во просторијата и покријте го лицето ако му е студено, внимавајќи да не му биде премногу топло.
- Обезбедување свеж воздух: проветрете ја просторијата кога тоа е можно и му годи на лицето.
- Давање емоционална поддршка: зборувајте смирено, бидете трпеливи и поминувајте време со лицето, дури и кога тоа не може да ви одговори.
- Избегнување присилување на храна и пијалаци: кога лицето го губи апетитот и сè потешко голта, не треба да се присилува да јаде или да пие. За безбедна нега и ублажување на жедта, советувајте се со здравствен работник.
- Доколку се појават болка, отежнато дишење, изразен немир или други симптоми што предизвикуваат страдање, потребно е да се контактира лекар или тим за палијативна нега. Со соодветна стручна помош, многу тегоби може да се ублажат, а на лицето и неговото семејство да им се обезбеди поголема поддршка во овој тежок период.
