Table of Contents
Додека траат дебатите за укинување на поместувањето на часовникот, нова канадска анализа укажува дека трајното зимско сметање на времето може да има позитивно влијание врз сонот, биолошкиот ритам и менталното здравје.
Додека сè почесто се дискутира за укинување на сезонското поместување на часовникот, се отвора важно прашање: дали треба трајно да останеме на зимско или на летно сметање на времето? Нова канадска анализа сугерира дека зимското сметање на времето е подобар избор за здравјето, бидејќи овозможува организмот порано да биде изложен на утринска светлина, пишува ScienceAlert.
Иако летното сметање на времето овозможува подолги и посветли вечери, во зима изгрејсонцето би се поместило еден час подоцна. Тоа значи дека луѓето што стануваат рано поради работа или училиште би поминувале поголем дел од утрото во темнина.
Психијатарот Рејмонд Лам од Универзитетот на Британска Колумбија и неговите колеги ги анализирале здравствените последици од трајното летно и зимско сметање на времето. Во истражувањето биле опфатени постојни студии за спиењето, биолошките ритми, расположението и економските последици, како и искуствата на земјите што веќе вовеле трајно сметање на времето.
Како светлината влијае врз организмот?
Главниот биолошки часовник во мозокот го регулира спиењето, будноста и другите телесни функции. За правилно функционирање, тој мора секојдневно да се усогласува со природниот циклус на денот и ноќта.
Утринската светлина му помага на организмот да се приспособи на порано будење, додека вечерната светлина може да го помести биолошкиот ритам кон подоцнежно заспивање.
Еден од авторите на студијата, Ралф Мистлбергер од Универзитетот „Сајмон Фрејзер“, објаснува дека биолошкиот часовник може да се замисли како рачен часовник што секој ден доцни по десет минути и мора повторно да се наместува.
Кога има помалку утринска светлина, ритамот на спиење може да се помести кон подоцнежните часови, иако обврските за работа и училиште остануваат исти. Последицата може да биде пократок сон и таканаречен социјален џетлаг – несовпаѓање меѓу внатрешниот биолошки часовник и секојдневните обврски.
Оваа разлика се поврзува со послабо физичко и ментално здравје. На пример, во Торонто, на почетокот на јануари, сонцето би изгревало во 7:51 часот според зимското сметање, а дури во 8:51 часот според летното. Лицето што станува во 7 часот наутро би се будело пред изгрејсонце во двата случаи, но со зимското сметање денот би започнувал еден час порано.
Поврзани објави
Кои групи се најчувствителни?
Истражувачите разгледале и податоци што укажуваат дека луѓето што живеат на западниот раб на својата временска зона, каде што сонцето изгрева подоцна, во просек спијат пократко и имаат понеповолни здравствени и економски показатели. Сепак, овие поврзаности не докажуваат дека подоцнежниот изгрејсонце е единствената причина за таквите последици.
Посебно внимание е посветено и на сезонското афективно нарушување, односно форма на депресија што често се јавува во зима. Едно од можните објаснувања е нарушувањето на биолошкиот ритам поради недостигот од утринска светлина.
Поголема чувствителност може да имаат тинејџерите и младите возрасни, чиј биолошки часовник природно се поместува кон подоцнежно заспивање.
Што препорачуваат научниците?
Иако трајното зимско сметање на времето носи порано стемнување во зима, а раниот летен изгрејсонце може да ги разбуди некои луѓе порано од посакуваното, авторите сметаат дека доказите во најголема мера го поддржуваат стандардното, односно зимското сметање на времето.
Студијата, објавена во списанието „Canadian Medical Association Journal“, препорачува трајно задржување на зимското сметање на времето. Доколку властите сепак се одлучат за трајно летно сметање, истражувачите предлагаат мерки за намалување на можните негативни последици.
Меѓу нив се подоцнежен почеток на наставата и работното време, подобро осветлување во затворените простории во утринските часови и следење на проблемите со спиењето, зимската депресија и бројот на сообраќајни несреќи.
Заклучокот на анализата е дека начинот на кој го усогласуваме часовникот со природната светлина не е само прашање на подолги вечери, туку и на сонот, здравјето и секојдневното функционирање.
Фото: Gemini_Generated_Image_
