Машинскиот факултет при Универзитетот „Св. Кирил и Методиј” во Скопје се позиционира како регионален лидер во областа на дигиталната трансформација и паметното производство, преку револуционерни проекти кои ја воспоставија првата Фабрика за учење во Северна Македонија (Smart Learning Factory – Skopje, learningfactory.mf.edu.mk). Со повеќе од шест декади искуство во образование на машински инженери, Факултетот денес се фокусира на проекти кои имаат потенцијал да ја трансформираат македонската индустрија и да ја подготват за предизвиците на Четвртата индустриска револуција. Оваа иницијатива ги зајакнува академските капацитети на институцијата и претставува клучна алатка за унапредување на конкурентноста на македонските мали и средни претпријатија во глобалниот пазар.
Учеството на Машинскиот факултет при Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во European Manufacturing Survey (EMS) претставува стратешки чекор кој ги зајакнува академските и истражувачките капацитети наинституцијата и ја трансформира нејзината улога во регионалниот и европскиот производен екосистем. EMS, како најголема панелна анкета за иновации во производството во Европа, нуди уникатна платформа за споделување знаење, компаративни анализи и креирање политики базирани на податоци. Вклучувањето на Факултетот во оваа иницијатива има директни и индиректни придобивки за академската заедница, индустријата и економскиот развој на Северна Македонија.
Зголемен научен кредибилитет и пристап до глобални податоци
Членството во EMS конзорциумот, кој вклучува 19 европски земји и престижни институции како Fraunhofer ISI (Германија) и AITAustrian Institute of Technology (Австрија), овозможува Факултетот да учествува во собирање хармонизирани податоци за употребата на технологии, организациските практики и иновациските стратегии во производството. Овие податоци се критични за:
Споредбени анализи на конкурентноста на македонските МСП во контекст на европските трендови Идентификување на предизвиците во усвојување на Индустрија 4.0 кај локалните производители
Развој на локално прилагодени препораки за дигитална трансформација
На пример, податоците од EMS 2022 година покажаа дека само 35% од малите претпријатија на Балканот имаат имплементирано роботски системи, во споредба со 68% во Германија. Оваа информација овозможува Факултетот да дизајнира обуки насочени кон конкретни слаби точки во регионот.
Унапредување на истражувачките капацитети преку меѓусекторска соработка
EMS не е само анкета – тоа е мрежа за трансфер на знаење. Членовите на конзорциумот редовно учествуваат во заеднички проекти финансирани од Horizon Europe, Erasmus+, COST и EIT Manufacturing, фокусирани на теми како циркуларна економија и вештачка интелигенција во производството. Вклучувањето на Факултетот во овие иницијативи ќе ги отвори следните можности:
Финансирање за истражувања: EMS конзорциумот обезбедува пристап до конкурентни грантови за студии поврзани со економските ефекти на дигитализацијата.
Размена на персонал: Студентите и истражувачите ќе може да учествуваат во работни групи заедно со експерти, на пример од Technical University of Denmark и University of Gävle (Шведска), подобрувајќи ги нивните меѓународни мрежи.Интеграција во европски стандарди: Учењето од најдобрите практики на земјите – предводници (на пр., Германија и Швајцарија) ќе помогне во модернизација на наставните програми.
Влијание врз индустриските политики и економскиот развој
EMS податоците се користат од страна на Европската Комисија и националните влади за креирање политики поврзани со индустриската стратегија. Преку учеството во анкетата, Машинскиот факултет има можност да:
Влијае врз Стратегијата за паметна специјализација 2024–2027 на Северна Македонија, осигурувајќи дека таа ги рефлектира реалните потреби на индустријата;
Учествува во известувањата на Eurofound и European Observatory for Clusters and Industrial Change, кои ги обликуваат економските политики на ЕУ;
Развие локални индикатори за мерење на напредокот кон Целите за одржлив развој (SDGs), а особено на SDG-9 (Индустрија, иновации и инфраструктура).
Во практична смисла, ова значи дека податоците собрани од Факултетот ќе ги информираат инвестициите во критична инфраструктура (на пр., проширување на ФабЛаб СКОПЈЕ, креирање нови тренинзи во Smart Learning Factory – Skopje за зголемување на компетенции што недостасуваат) и ќе ја насочат поддршката за иновации кон секторите со најголем потенцијал (на пр., автомобилската индустрија).
Вклучувањето на Машинскиот факултет – Скопје во EMS не е само симболичен гест – тоа е трансформативна инвестиција во иднината на македонското производство. Преку оваа платформа, Факултетот ќе стане активен учесник во европските дијалози за индустриска политика, ќе ги актуелизира своите студии според глобалните трендови и ќе ја позиционира Северна Македонија како клучени грач во Балканскиот иновативен пејзаж.
Одговорни за спроведување на ова истражување ќе бидат членовите на Катедрата за индустриско инженерство и менаџмент при Машинскиот факултет, а иницијатори и водители се проф. д-р Бојан Јованоски, проф. д-р Роберт Миновски и асс. м-р Александар Аргиловски.
