Table of Contents
Во 1987 година, дванаесетгодишниот Мартин Писториус бил сосема обично момче. Како и неговите врсници, имал безгрижно детство, бројни интереси и планови за иднината. Ја сакал електрониката, времето го поминувал со пријателите, трчал и уживал во малите секојдневни радости. Никој, па ни самиот Мартин, не можел да претпостави дека за само неколку месеци неговиот живот целосно ќе се промени.
Наместо безгрижно растење, следувале години поминати во речиси целосна неподвижност, без можност да им каже на луѓето околу себе што гледа, што слуша и што чувствува. Сè започнало навидум безопасно. Училишната медицинска сестра го испратила дома поради болки во грлото, а лекарите во почетокот не ги поврзале симптомите со сериозно невролошко заболување.
Најпрво се сомневале на настинка или обична инфекција, но состојбата на Мартин брзо почнала да се влошува. Лекарите набрзо се посомневале на менингитис, но болеста веќе напредувала. Најпрво престанал да може да ги движи рацете и нозете. Потоа ја изгубил способноста да ја врти главата и да го насочува погледот. Набрзо го изгубил и гласот – не можел да изговори ниту еден збор.
На неговите родители, Родни и Џоан, им било кажано нешто што ниту еден родител не би сакал да го слушне. Лекарите верувале дека нивниот син ја изгубил способноста да размислува и дека најверојатно ќе живее уште само неколку години. Пред семејството стоела една од најтешките одлуки: Мартин да остане во болница или да го однесат дома и самите да се грижат за него.
Тие ја избрале втората можност. Не можеле да го напуштат своето дете. Неговиот татко секое утро станувал пред зори за да го облече Мартин, внимателно да го смести во автомобилот и да го однесе во специјализиран центар. Таму момчето ги поминувало деновите под надзор на медицинскиот персонал, додека татко му одел на работа.
Навечер започнувала истата рутина – капење, хранење, пресоблекување и подготовка за спиење. Во текот на ноќта, на секои два часа, алармот го потсетувал татко му да го сврти синот за да спречи појава на декубитуси. Годините минувале, а сите верувале дека Мартин ништо не разбира.
Не ни сонувале колку многу всушност слуша и гледа.
Најстрашната вистина се открила дури години подоцна
Она што никој тогаш не го знаел било дека, приближно две години откако бил прогласен за безнадежен случај, свеста на Мартин почнала постепено да се враќа. Неговиот ум повторно бил буден. Можел да ги слуша гласовите, да ги гледа луѓето околу себе и да разбира што се случува.
Но неговото тело не го слушало. Не можел да ги движи рацете. Не можел да зборува. Не можел да повика никого. Дури ни со најмалото движење не можел да покаже дека е свесен за своето постоење. За Мартин тоа било искуство налик на живеење во затвор.
Можел да го гледа светот, да ги слуша луѓето и да размислува, но не можел да им одговори.
Гледал како луѓето се однесуваат кон него како да не е присутен. Медицинските сестри разговарале пред него, родителите плачеле покрај него, а тој не можел ниту да го помрдне прстот за да им покаже дека е таму.
Дека ги слуша.
Дека ги разбира.
Дека се вратил.
Години бил заробен во таква состојба. Го прогонувала мислата дека можеби засекогаш ќе остане сам, без можност да разговара, да сака и да биде сакан. Во најтешките моменти се обидувал мислите да ги оддалечи од реалноста и да се повлече во својот внатрешен свет, само за накратко да избега од ужасот во кој живеел.
Чудна иронија: токму здодевноста му помогнала да се врати
Еден од најнеобичните моменти во неговата приказна е поврзан со детската телевизиска програма што речиси непрекинато била пуштана во центарот. Со часови и денови се повторувале истите емисии и цртани филмови. Мартин особено го мразел Барни, виолетовиот диносаурус чија претерана веселост за него станала речиси неподнослива.
Но токму таа раздразнетост разбудила нешто важно во него. Сфатил дека не сака животот да му мине во бескрајно повторување на истите сцени. Почнал да го вежба она што единствено можел – својот ум.
Поврзани објави
Ги следел сенките што се движеле по ѕидовите за да ги разликува деловите од денот. Внимателно ги слушал звуците околу себе. Ги набљудувал луѓето и се обидувал од најситните детали да разбере што се случува. Секое ново сознание му давало чувство дека повторно има барем малку контрола врз својот живот.
А токму чувството на контрола му било најпотребно.
Медицинската сестра што забележала нешто што другите го пропуштиле
Големиот пресврт се случил во 2001 година, кога во центарот пристигнала нова медицинска сестра. Таа забележала нешто што другите претходно не го забележале – Мартин понекогаш го задржувал погледот и правел ситни движења што лесно можеле да бидат протолкувани како случајни. Но таа се посомневала дека зад неговото неподвижно тело можеби се крие нешто многу поважно.
Инсистирала неговата состојба повторно да биде проценета. Новите испитувања го покажале она што било истовремено потресно и неверојатно: Мартин бил свесен. Разбирал што се случува околу него и со години бил заробен во сопственото тело, неспособен да им каже на луѓето дека ги слуша и ги разбира.
Од тој момент почнал долг и тежок процес на рехабилитација.
Мартин постепено учел повторно да седи, да зборува и да комуницира со помош на специјална опрема и компјутер. Еден од најемотивните моменти се случил кога првпат успеал јасно да ѝ каже на мајка си што сака за вечера.
Сакал шпагети.
За некого тоа би била сосема обична желба. За неговата мајка бил тоа момент што никогаш нема да го заборави. По години тишина, нејзиниот син конечно ѝ покажал дека цело време бил тука.
Љубовта во него го препознала човекот, а не неговата состојба
Како што напредувала рехабилитацијата, Мартин постепено почнал да враќа делови од животот за кои некогаш верувал дека засекогаш ги изгубил. Во 2008 година ја запознал Џоан. Таа во него не видела само човек во инвалидска количка. Видела интелигентен, духовит и силен човек со огромна внатрешна сила.
Нивниот однос прераснал во љубов, а подоцна се венчале.
Мартин своето неверојатно искуство подоцна го преточил во мемоарска книга, со желба да им покаже на луѓето колку лесно можеме да погрешиме кога некого го проценуваме само врз основа на она што го гледаме. Неговата приказна носи силна порака: кон луѓето кои не можат да зборуваат, да се движат или да одговараат треба да се однесуваме со исто почитување и достоинство како кон секој друг човек. Зашто никогаш не можеме со сигурност да знаеме што се крие зад нечиј поглед.
Мартин Писториус поминал години заробен во тело што не можело да го слуша, додека неговиот ум цело време бил буден. Денес неговиот живот е приказна за истрајност, љубов и надеж – но и предупредување колку е опасно да отпишеме некого само затоа што не може да ни одговори. Понекогаш најголемата битка се води целосно невидливо.
А понекогаш е доволен само еден човек што ќе застане, ќе погледне повнимателно и ќе поверува дека зад тишината сепак постои некој што цело време слуша.
Фото: Printscreen Youtube
