Една непроспиена ноќ може да му се случи секому, особено во периоди на стрес, промени во секојдневниот ритам или зголемени обврски. Но, ако проблемите со спиењето се повторуваат, а недоволниот сон почнува да влијае врз расположението, концентрацијата и енергијата во текот на денот, можно е да станува збор за несоница.
Несоницата може да се манифестира на различни начини. Кај некои луѓе проблемот е во тоа што долго време не можат да заспијат, додека други лесно заспиваат, но често се будат во текот на ноќта и тешко повторно заспиваат. Чест знак е и будењето многу рано наутро, по што човек не може да продолжи да спие.
Последиците често се чувствуваат следниот ден. По недоволно квалитетен сон може да се појават замор, поспаност, недостаток на енергија и потешкотии со концентрацијата. Можно е да бидете понервозни, раздразливи или поанксиозни, а кај некои луѓе се јавуваат и проблеми со помнењето и извршувањето на секојдневните задачи.
Важен знак е и тоа кога почнувате постојано да размислувате за спиењето. Стравот дека повторно нема да можете да заспиете може дополнително да создаде напнатост пред легнување и да го отежне заспивањето, со што се создава непријатен круг.
Причините за несоница се различни. Стресот и емоционалните оптоварувања се чести фактори, но проблемите со спиењето може да бидат поврзани и со одредени навики, лекови или други здравствени состојби. Затоа, повторливата несоница не треба секогаш да се припишува само на „лоша навика за спиење“.
Повремено лошо спиење не значи автоматски дека имате нарушување на спиењето. Сепак, ако редовно имате проблеми со заспивањето или одржувањето на сонот, се будите ненаспани или преку ден сте претерано поспани, добро е да разговарате со лекар.
Особено внимание треба да се посвети ако покрај несоницата постојат силно ‘рчење, будење со чувство на гушење, прекини во дишењето или изразена дневна поспаност, бидејќи таквите симптоми може да укажуваат и на друго нарушување на спиењето, како што е апнеја при спиење.
За подобар сон може да помогне воспоставување редовно време за легнување и будење, смирувачка рутина пред спиење, ограничување на кофеин во вечерните часови и создавање тивка, темна и удобна средина за спиење. Ако проблемот продолжува, важно е да се открие неговата причина наместо постојано да се потпира на средства за спиење. Кај долготрајната несоница, когнитивно-бихејвиоралната терапија за несоница е еден од пристапите што често се препорачуваат.
