Table of Contents
Тоше Проески почина на 16 октомври 2007 година, на 26-годишна возраст, во сообраќајна несреќа во Хрватска. Иако неговата кариера беше прекината во моментот кога се наоѓаше на врвот на популарноста, неговите песни продолжија да се слушаат, а издавачите објавуваа албуми и компилации и по неговата смрт.
Деветнаесет години подоцна, прашањето за неговата заработка и вредноста на музичкото наследство сè уште привлекува внимание. Сепак, јавно достапните информации не даваат целосна слика за неговото богатство, ниту овозможуваат прецизно да се утврди колку пари заработил во текот на животот.
Колку вредело неговото музичко наследство?
Една од позначајните процени беше објавена во октомври 2008 година од хрватскиот весник „Јутарњи лист“. Според тогашните процени, вредноста на музичкото наследство на Проески во наредните десет години можела да достигне околу 500.000 евра.
Во процената биле вклучени авторските права, правата што произлегуваат од неговите изведби, како и приходите поврзани со издавањето албуми и идни компилации. Неговата менаџерка Љиљана Петровиќ тогаш оценила дека сумата би можела да биде реална, зависно од активностите за промовирање на неговото дело.
Оваа бројка, сепак, не претставува официјална пресметка на личното богатство на пејачот. Станува збор за процена објавена во 2008 година, која се однесувала на очекуваната вредност на музичките права во следната деценија, а не на потврдена заработка што навистина била реализирана.
Колку заработувале неговите песни по смртта?
Во јануари 2011 година, хрватските медиуми објавија информации за релативно скромните приходи од авторските и сродните права во Македонија. Според изјава на Славен Ристески, зет на пејачот, фондацијата поврзана со неговото наследство и издавачката куќа во Македонија во претходната година оствариле по околу 400 евра.
Во истиот период, издавачката куќа „Хит рекордс“ објавила повеќе албуми и ДВД-изданија со негови настапи и песни, но не сакала да ги открие вкупните приходи, наведувајќи дека станува збор за деловна тајна. Според тогашните информации, приходите од одредени изданија биле наменети за хуманитарната фондација „Тоше Проески“.
Овие податоци се однесуваат на конкретен период и на одредени субјекти, па не треба да се толкуваат како вкупна заработка од неговата музика во целиот регион.
Кој ги добива приходите од музичките права?
По смртта на еден музичар, приходите од неговите песни можат да продолжат да пристигнуваат преку емитување на радио и телевизија, дигитални платформи, продажба на снимки и користење на музиката во други проекти. Висината на овие приходи зависи од бројот на користења, договорите со издавачите и носителите на правата, како и од начинот на распределба на авторските и изведувачките надоместоци.
Кај Проески, правата и нивното управување беа предмет на медиумски извештаи и по неговата смрт. Во 2012 година, хрватскиот весник „Вечерњи лист“ објави дека семејството се соочувало со проблеми околу исплатата на одредени приходи од правата. Во извештајот беа наведени и процени за годишни надоместоци од изведувачките права, но без целосна пресметка на сите приходи од неговиот музички каталог.
Затоа не може со сигурност да се каже колку пари неговото семејство, фондацијата или другите носители на права добиле вкупно од 2007 година до денес.
Наследство што не се мери само со пари
Тоше Проески остави зад себе песни што и денес се слушаат низ Македонија и регионот. Неговата кариера беше обележана со голема популарност, концертни настапи, албуми на повеќе јазици и хуманитарни активности.
Неговата музика продолжи да живее и по трагичната несреќа, но точната сума што ја заработил за време на животот и вкупните приходи остварени по неговата смрт остануваат непознати во целост.
Најконкретната јавно објавена процена за вредноста на неговото музичко наследство од првите години по смртта изнесувала околу половина милион евра во период од десет години. Таа бројка, сепак, не е конечна сметка за неговото богатство, туку процена од 2008 година. По деветнаесет години, неговото најголемо наследство останува музиката и споменот што го чуваат неговите слушатели.
