Table of Contents
Проектот за изградба на брзата пруга во Северна Македонија влегува во завршната фаза на подготовка, а преговорите со потенцијалниот финансиер се одвиваат интензивно и на дневна основа. Целта е да се обезбедат сите неопходни услови за почеток на градежните активности напролет следната година, најави вицепремиерот и министер за транспорт Александар Николоски.
Во интервју за емисијата „360 степени“ на МРТ 1, Николоски посочи дека по завршувањето на шесте неопходни студии, кои биле добиени кон крајот на август, фокусот сега е ставен на финансирањето, изборот на изведувач и надзорот над проектот.
Според министерот, важно е сите клучни елементи да бидат договорени пред да започне реализацијата, за да се избегнат проблеми со финансирањето и организацијата во текот на изградбата.
„Сега одиме во финалната фаза, каде што треба да избереме финансиер, кредитор и треба да избереме изведувач и надзор, секако ќе има и проектна единица“, изјави Николоски.
Тој направи споредба со изградбата на автопатските делници на Коридорот 8 и Коридорот 10д, кои ги реализира конзорциумот „Бехтел и Енка“, посочувајќи дека Владата сака да избегне започнување проект без претходно да бидат регулирани сите прашања поврзани со финансирањето, надзорот и управувањето.
Николоски потврди дека преговорите се водат со институцијата чија индикативна понуда претходно била избрана. Во моментов се разгледуваат деталите од понудата, а конечните договори, како што најави, ќе бидат презентирани транспарентно пред јавноста и пратениците.
„Интензивно, кога велам интензивно – на дневна основа“, рече министерот, посочувајќи дека и на денот на снимањето на интервјуто бил планиран конференциски повик за усогласување на отворените прашања.
Почетокот на изградбата се планира за март или април
Според актуелните планови, градежните работи би требало да започнат со почетокот на новата градежна сезона, односно во март или април 2027 година, во зависност од временските услови.
Проектот е планирано да се реализира во период од пет години, а вкупната вредност, според проценката на министерот, би изнесувала околу две милијарди евра.
Николоски очекува најголем дел од средствата да се трошат во втората, третата и четвртата година од реализацијата, кога би требало да се одвиваат најинтензивните градежни активности.
Финансирањето се очекува преку британскиот механизам
Говорејќи за моделот на финансирање, министерот објасни дека за различните инфраструктурни проекти биле испратени барања до повеќе од 30 меѓународни финансиски институции.
Додека за изградбата на новите болници во Штип, Кичево и Тетово била избрана понуда поврзана со Светската банка и Европската инвестициска банка, за железничкиот проект најповолна понуда, според Николоски, пристигнала од Велика Британија.
„Финансиерот во однос на брзата пруга ќе е со механизмот на УКЕФ (UK Export Finance)“, посочи министерот.
Станува збор за британскиот механизам за поддршка на извозното финансирање, преку кој се очекува да се обезбедат средства за реализација на проектот.
Николоски: Економскиот раст е важен за одржливоста на јавниот долг
На прашањето дали преговорите за финансирање зависат од состојбата на државниот буџет, меѓународните финансиски пазари и висината на јавниот долг, Николоски истакна дека економскиот раст е еден од клучните фактори за одржливоста на државните финансии.
Тој се повика на податоците за растот на бруто-домашниот производ, наведувајќи дека економијата бележи раст над три проценти во шест последователни квартали, додека градежниот сектор остварува двоцифрени стапки на раст.
Како пример го посочи вториот квартал од 2026 година, кога, според податоците што ги наведе, градежништвото пораснало за 21,9 проценти.
Според Николоски, доколку ваквите трендови продолжат и во наредните години, економскиот раст би можел да придонесе јавниот долг да се намалува или да остане на слично процентуално ниво во однос на економијата, и покрај задолжувањето за капитални инвестиции.
Реализацијата на брзата пруга е еден од поголемите инфраструктурни проекти што се планираат во земјава, а следниот период ќе биде клучен за финализирање на финансиската конструкција, изборот на изведувач и утврдувањето на условите под кои ќе започне изградбата.
